محمد سعيد جانب اللهى
84
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
مريض مىخورانند ، سپس اندكى ترياك و زمهء سبز در پشت كاسهاى مىسابند و با كمى آرد نخودچى مخلوط مىكنند و با خميرى كه به دست مىآيد كمرش را مدتى ماساژ مىدهند ( شكورزاده : 258 ) . در اصفهان حب المهلب « 1 » ، اگير تركى « 2 » ، صبر زرد ، انغوزه ، سورنجان « 3 » ، ثعلب دلى « 4 » ، قدومه دختر ، قدومهء شيرازى ، آمله « 5 » ، مقشر ، كاوشه ، خيار گبر ، تخم پياز ، تخم شاهى ، تخم شلغم ، مغز پنبهدانه ( براى تقويت نيروى جنسى ) ، قرص كمر براى زياد شدن نطفه ، مقل ازرق « 6 » ماهى سمنقور ، ميخك ( زيادكننده منى ) تجويز مىشود ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . كردها روغن ميمون و يونجه به كار مىبرند ( صفىزاده : 181 ) . 8 . بيمارىهاى گوارشى دلدرد در بافق كلفوله « 7 » ( كلپوره ) پونه ، گل جاز ، بومادران و دانه كسرك « 8 » را جداگانه با آب خنك مىخورند ، همچنين خوردن دمكردهء آويشن ، شاهتره و بادرنج « 9 » به صورت جداگانه هم مفيد است ( جانب اللهى ، 120 : 1384 ) . در اردكان براى تسكين آن هندوانهء ابو جهل را بر دل مىمالند ، شاهتره و خاكشير و برگ سياوشان را دم مىكنند و با نبات مىخورند و به جاى ميوه هنگام چاشت عرق شاهتره ميل مىكنند ، اگر دلدرد از ثقل كهنه باشد ، بايد روغن گاو را ذوب كنند و شكر و نبات در آن بريزند و بخورند ، دلدرد معمولى را با جوشاندهء سيخ شاهتره و خاكشير مداوا مىكنند . جوشاندهء افسنطين و درمنهء تركى نيز مفيد است . جوشاندهء خارخسك كوبيده و تاجريزى و خلال نارنج دم كرده بخورند ( طباطبايى : 685 ) . در لرستان و ايلام با داروهاى زير درمان مىكنند :
--> ( 1 ) . habbolmehlab ( 2 ) . agir - e - torki ( 3 ) . surenj n ( 4 ) . Dali ( 5 ) . mle ( 6 ) . moql - e - azraq ( 7 ) . kalfula ( 8 ) . kaserk ( 9 ) . b d ranj