محمد سعيد جانب اللهى
73
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
در ميرجاوه برگ كلپوره را با دست نرم مىكنند و در گوش مىريزند ( جانب اللهى ، 1381 : 245 ) . در خاش گياهى به نام روگل كه دانهاى شبيه ترياك دارد ، مىخورند ( همان : 251 ) . در ايرانشهر با چند روش زير درمان مىكنند : 1 . چند تكه سير را در هاون مىكوبند و آب آنها را مىگيرند ، سپس پنبهاى را به اين آب آغشته مىكنند و داخل گوش مىگذارند . 2 . مقدارى آب سوخته ترياك در گوش مىريزند . 3 . مقدارى آب تنباكو داخل گوش مىريزند ، آب تنباكو همچنين براى بيرون آوردن شىء يا حشرهاى كه داخل گوش رفته مفيد است . 4 . گياه ايشورگ كه از خانوادهء خرزهره است ، مىكوبند و مقدارى از آن داخل گوش مىريزند ( همان : 253 ) . در خراسان دود قليان را در سوراخ گوش مريض فوت مىكنند و يا چند قطره روغن بادام تلخ در گوش او مىچكانند ، يا آنكه انزروت را مىكوبند و از كوبيدهء آن خميرى درست مىكنند ، بعد خمير را مانند كباب به سيخ مىكشند و روى آتش مىگذارند ، همين كه قدرى پف كرد آن را از سيخ برمىدارند و در هاون مىكوبند و مىسايند و به پشت و اطراف گوش مىمالند و قدرى از آن هم به مريض مىخورانند ( شكورزاده : 251 ) . در تهران : 1 . دود سيگار يا دود ترياك مىدهند . 2 . ترياك حل كرده به داخل و خارج گوش مىمالند . 3 . سركه مىچكانند . 4 . آب نمك مىمالند . 5 . جيوه مىچكانند . 6 . پوست انار و روغن گل سرخ را جوشانده مىچكانند ( شهرى ، 1368 : 5 / 420 ) . باد گوش ( كيپشدگى گوش ) در هزاوه تكهاى از كاغذ قند ( كاغذى كه قنادها به كلهقند مىپيچيدند ) لوله كرده در داخل گوش قرار مىدادند ( ضيغمى : 164 ) . در خراسان اگر گوش باد بگيرد ، قدرى زعفران با اندكى روغن خام مخلوط مىكنند و در گوش مىچكانند ، بعد از درمان با زهرهء بز ، قدرى استوقدوس دم مىكنند و مىخورند ( شكورزاده : 234 ؛ نيز - درمان با احشاى حيوان ) .