محمد سعيد جانب اللهى

322

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

6 . دنبه آن بايد كر « 1 » يعنى كوتاه باشد . زيرا چنين بره‌اى مقاومت بيشترى دارد . گوسفندى كه دنبه آن جور « 2 » باشد ، يعنى دنبه‌اى كه بريدگى و شكاف بزرگى دارد مناسب نيست . بايد قازه « 3 » دنبه ( زائده روى دنبه ) . برگردد و چالهء دنباله‌اش را بپوشاند . 7 . سم گرد باشد يعنى سم آن صيقلى و جمع‌وجور باشد . آماده كردن قوچ براى جفت‌گيرى : تا چند روز به قوچ جو مىدهند تا پىپا كه عامل مؤثرى در جفت‌گيرى است قوى شود . زيرا قوچ موقع جفت‌گيرى بايد روى دو پا بايستد ، اگر پى ضعيف باشد ، قادر به جفت‌گيرى نخواهد بود . به طور كلى حد اقل پانزده روز قبل از رهايى قوچ هر دو جنس را با خوراك جو و علوفه مناسب تقويت مىكنند تا تحريكات جنسى آن‌ها بالا رود و نسل بهترى را توليد كنند . وقتى مىخواهند قوچ را در گله رها كنند ، دور نرى آن را صاف مىكنند كه خاشاك نچسبيده باشد و رحم گوسفند را مجروح نكند ، سپس چند انار را دانه كرده به سر و روى قوچ مىريزند ، سپس گردن قوچ را گرفته رو به قبله در گله رها مىكنند . از مهر تا اواخر زمستان در گله رها است ولى در اين مدت به سراغ ميش‌هايى كه قوچ خورده باشند نمىرود . يك قوچ تا پنج سال توان جفت‌گيرى دارد ، اما بز نر فقط يك سال مىتواند جفت‌گيرى كند . اخته كردن : قوچ و بز نر را اگر بخواهند نگه دارند بايد اخته كنند . در غير اين صورت گوشت آن‌ها بو مىگيرد ، در بافق خايهء گوسفند را مىكشيدند و تا دوازده ساعت نبايد آب بخورد ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . براى اخته كردن ، حيوان را بين دو پا قرار مىدهند ، به طورى كه كلهء آن در پشت اخته‌كن قرار گيرد ، بعد با يك دست بيضه بز را گرفته و سر پوست آن را مىبرد ، سپس مقدارى به بيضه فشار مىآورد ، تخم‌ها از پوستهء خود بيرون مىآيد ، به آرامى از حيوان جدا مىكند و با يك نخ ته پوسته را مىبندد تا رگ‌ها خون‌ريزى نكنند ، بعد از اخته يك تا دو ساعت حيوان را راه مىبرند تا خون در جريان باشد ، اگر حيوان بخوابد تلف مىشود . 2 . بيمارىهاى گاو گرى : در ساوجبلاغ گياهى به نام سگ ميز « 4 » كه خاردار است مىسوزانند و خاكستر آن را با روغن كرچك يا منداب مخلوط مىكنند و به بدن حيوان مىمالند ( جانب اللهى ، 1372 : ب : 31 ) .

--> ( 1 ) . kor ( 2 ) . jever ( 3 ) . q za ( 4 ) . sagmiz