محمد سعيد جانب اللهى
248
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
در لرستان و ايلام اين مرض را با روشهاى زير درمان مىكنند : 1 . نوشيدن آبى كه شيئى از طلا در آن زده باشند . 2 . نوشاندن آبى كه چفت در را در آن زده باشند ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 277 ) . تراخم : در اصفهان از زنگ نقره براى درمان استفاده مىشد . براى تهيهء آن ترشى را با آب رقيق مىكردند و نقره در آن مىانداختند . رسوب مىگذاشت كه با ميل سرمه آن را به چشم مىريختند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . گلمژه : در اردبيل طلا روى چشم مىكشند ( وجدانىفر و ديگران : 295 ) . شاشبند : در اصفهان براى عسر البول يا پروستات لولههايى درست مىكردند به نام « مبول » كه از فلزهاى نرم مثل قلع يا نقره ساخته مىشد . مبول مثل سوند مجوف بود كه در آلت عبور مىدادند تا ادرار از طريق آن تخليه شود ( جانب اللهى و آذرمهر ، 1371 : 21 ) . شاشسوز ( سوختگى پاى بچه در اثر ادرار ) : در طالبآباد ( شهر رى ) براى درمان آن گرد زنگزدگى ابزار آهنى را با پوست انار و شير دختر ( زنى كه دختر شيرخواره دارد ) مخلوط مىكنند و به محل سوختگى مىمالند ( صفىنژاد : 410 ) . رواندرمانى : در دليجان آب سيخ سرخ شده در آتش را به مدت معمولا يك هفته هر روز يك قاشق به بيمار مىخورانند ( نوبان و ديگران : 236 ) . نازايى : در اصفهان پريدن از روى سيخ تون تابى حمام شيخ بهايى رفع چله و نازايى مىكرده است ( جانب اللهى و آذرمهر : 30 ) . جنزدگى : در اردبيل جوالدوز به لباس فرد جنزده مىدوزند ، پسربچهاى داس را در دست گرفته و نوك داس را به داخل آب رودخانه مىكوبد ( وجدانىفر و ديگران : 316 ) . نيز دعانويس در اتاق زنجيرى در درون ظرف آب انداخته و از مادر بيمار مىخواهد كه موهاى خود را در آب بيندازد و از آن آب به بيمار مىخورانند ( همانجا ) . افتادگى ناف : يك سكهء دو ريالى را در پارچهاى مىپيچند و روى ناف مىگذارند و با پارچهء ديگرى روى آن را محكم مىبندند ( جانب اللهى ، فانى : 31 ) . درمان با روشهاى فيزيكى ( فيزيوتراپى سنتى ) انحراف رحم : در خراسان اگر زنى انحراف رحم داشته باشد ، براى حامله شدن سه روز پىدرپى روى زمين مىنشيند و پاهايش را از دو طرف دراز مىكند . بعد انگشتانهاى ميان دو پا و در محاذات زانوان خويش قرار مىدهد ، آن وقت سرش را خم مىكند و مىكوشد كه با دهان خود