محمد سعيد جانب اللهى

222

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

كرده سپس داغ مىكند . اگر ريشه را بيرون نياورند ، از جاى ديگر چرك مىكند . در روستاى اورتابلاغ اين دانه را مرد و زن مىدانند و نوع مردانهء آن را با داغ كردن از بين مىبرند ولى نوع مادهء آن ممكن است دوباره چرك كند ( سپهرفر و ديگران : 240 ) . گازگرفتگى گرگ : در سنگسر براى زايل كردن اثر آن سنگ را داغ مىكنند و به موضع زخم مىگذارند ، به اين عمل سنگ داغ مىگويند ( اعظمى : 56 ) . شكستگى سر : در سنگسر قطعه‌اى نمد را داغ كرده به موضع شكستگى مىگذارند ( همو : 56 ) . باد گرمى : در سيستان براى درمان اين مرض كه همان سينوزيت است در فصل بهار فرق سر ، بازو و پيشانى مريض را داغ مىكنند ( جانب اللهى ، 1381 : 245 ) . در ميرجاوه به آن گين‌رچ « 1 » مىگويند ، يكى از امراض رايج اين منطقه است و علت بروز آن را وزش بادهاى مختلف مىدانند و درمان آن داغ كردن همراه با رژيم غذايى است ، بعد از داغ كردن مريض تا چهارده روز بايد نان بىنمك بخورد و در پايان با خوردن كله‌پاچه پرهيز را بشكند . در اين مورد چهار نقطه سر : روى پيشانى در محل رستنگاه مو ، وسط سر ، مغز سر و زير مخچه را داغ مىكنند ( همان : 248 ) . فتق ناف : در ميرجاوه دورتادور ناف را داغ مىكنند ( همان : 250 ) . سل : در ميرجاوه هشت نقطهء روى سينه را داغ مىكنند ( همان‌جا ) . يرقان : در خاش كف پا را داغ مىكنند ( همان‌جا ) . بچه چهار فرق : در خراسان براى معالجه يك عقيق يمنى سوراخ‌دار به سر يك سوزن يا يك ميله باريك فلزى مىزنند و روى آتش نگاه مىدارند ، وقتى عقيق خوب داغ شد ، به چهار طرف سر نوزاد مىچسبانند و به اصطلاح چهار فرق را مىترسانند ، اگر عقيق در دسترس نداشته باشند ، يك تكه كرباس آبىرنگ فتيله مىكنند و يك سر آن را در آتش مىگذارند ، همين كه نوك فتيله آتش گرفت ، با آن چهار طرف سر بچه را داغ مىكنند ( شكورزاده : 157 ) . مارزدگى : در بافق براى بيرون كشاندن زهر مار ، محل نيش را با ميخ فلزى يا مهرهء عقيق كه در آتش داغ شده ، داغ مىكنند ( جانب اللهى ، 1384 : 123 ) . در سيستان كهنه‌اى را فتيله كرده يك سر آن را آتش مىزنند و سر ديگرش را در محل گزيدگى مىگذارند و فتيله را در همين حال باقى مىگذارند كه تا آخر بسوزد ( جانب اللهى ، 1381 : 243 ) . كچلى : در لرستان و ايلام اگر كچلى پيشرفت نكرده و همه سر را نگرفته باشد و زخم‌ها

--> ( 1 ) . ginrec ?