محمد سعيد جانب اللهى

201

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

تا خوب شود ( كتيرايى ، 1378 : 424 ) . نازايى : در سنقر پرده خشك شده بچه [ مشيمه ] ( پرده آب آمونياك كه كودك در رحم داخل آن قرار دارد ) را در قيماق ( خامه ) ريخته و به زن نازا مىدهند ( رستمى و ديگران ، 1374 : 199 ) . شاش‌بند : در دليجان پشكل گوسفند را آرد كرده در تاوه گرم مىكنند و همراه با نمك به دل بچه مىبندند ( نوبان و ديگران : 235 ) . گرمازدگى : در بوشهر از عصارهء سرگين گاو استفاده مىكنند ( افشار سيستانى ، 1369 : 169 ) . درمان با اجزا و احشا و متعلقات آبزيان سياه‌سرفه : در ايرانشهر خوراك خرچنگ مىخورند ( جانب اللهى ، 1381 : 254 ) . سرفه : در شهر سنقر سريشم ماهى را در آب خيس كرده به بيمار مىدهند ( رستمى و ديگران 1374 : 209 ) . يرقان : در گيلان : 1 . ماهى ريز را زنده‌زنده مىخورند . 2 . ماهى كپور را مىپزند و به بيمار مىدهند ( پاينده : 259 ) . در خراسان استخوان خرچنگ را كوبيده مىجوشانند و آبش را به مريض مىدهند و عقيده دارند كه به اين طريق يرقان به پيشاب مريض مىزند و بهبود مىيابد ، اگر سن مريض بيش از هفت يا ده سال باشد ، هفت دانه ماهى قرمز ريز به او مىدهند زنده‌زنده بخورد ( شكورزاده : 277 - 288 ) . در الموت ماهى ريز زنده به بيمار مىدهند تا ببلعد ( حميدى و ديگران : 233 ) . سرطان : در خراسان براى درمان سرطان خرچنگ مىخورند ( شكورزاده : 257 ) . بواسير : هرگاه بواسير به خون افتاد ، چند عدد زالو را در روغن كرچك سرخ مىكنند و زالوهاى سرخ‌شده را روى قطعه سنگ مرطوبى مىسايند و روى يك تكه پنبه مىگذارند و استعمال مىكنند ( شكورزاده : 237 - 238 ) . خون‌دماغ : در سيستان براى جلوگيرى از خون‌دماغ ، شونز ( جل وزغ ) فرق سر مىگذارند يا برادهء چرم روى زخم مىگذارند ( جانب اللهى ، 1381 : 245 ) . نازايى : در اصفهان شكم ماهىريزه را خالى مىكنند ، شيرخشت در آن مىريزند و به مدت چهل روز در راه آب زيرزمين مىگذارند ، بعد از چهل روز آن را حب كرده در مقعد خود مىگذارند ( جانب اللهى و آذرمهر : 31 ) .