محمد سعيد جانب اللهى
198
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
جمع مىكنند و آن را با اسپند مىسوزانند و دود آن را به چشم مىرسانند ( فلسفى و ديگران : 217 ) . در روستاى افراتخت ( قائمشهر ) تخممرغ را در ادرار آبپز كرده روى چشم مىگذارند ( حسنى و ديگران ، 1382 : 242 ) . در روستاى گاوان آهنگر ( قائمشهر ) اگر سيدى آب دهانش را روى چشم بريزد درمان مىشود ( همانجا ) . گلمژه : در ابيانه سرگين الاغ بر روى آن قرار مىدهند ( نظرى داشلىبرون و ديگران : 456 ) . دنداندرد : در ميبد ادرار شتر پاى آن مىريزند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . كردها ادرار گوسفند روى دندان مىريزند ( صفىزاده : 178 ) . در بافق مقدارى از پشم زير دنبهء گوسفند كه با فضولات حيوان آميخته است روى دندان آبسه كرده مىگذارند ( جانب اللهى ، 1384 : 123 ) . در روستاى سرخه شوش براى تسكين درد ، ادرار گاو را غرغره مىكنند ( ترابزاده و ديگران : 144 ) . در دهستان سطر ( سنقر ) ادرار پسربچهاى را كه هنوز سنت نشده بر روى دندان قرار مىدهند ( رستمى و ديگران ، 1374 : 206 ) . در شهركرد براى درمان دنداندرد مقدارى سرگين سگ روى آن مىگذارند ( حسنى و ديگران ، 1375 : 162 ) . در رى تپالهء گرم گاو را روى صورت مىبندند تا چرك آن را بكشد ( جانب اللهى ، سليمى مؤيد ، 1374 : 34 ) . لكهء صورت بعد از زايمان : در روستاى قمام ( سنقر ) اولين ادرار كودك بعد از تولد را روى صورت مىمالند ( رستمى و ديگران ، 1374 : 206 ) . سرخك : در بافق براى درمان و بيرون آمدن دانههاى قرمز از زير پوست ، ادرار الاغ ماده را قبل از صبحانه به مريض مىخورانند ( جانب اللهى ، 1384 : 123 ) . مارزدگى : در بافق براى بيرون كشاندن زهر ، اول بايد محل نيش را كاملا بشكافند بعد موضع را داخل شير جوشاندهء گوسفند قرار دهند ( جانب اللهى ، 1384 : 124 ) . عقربزدگى : در شوش براى درمان عقربگزيدگى آلت تناسلى يا سرگين الاغ را در كاسهء آبى شسته به فرد مىخورانند ( ترابزاده و ديگران : 142 ) . گوشدرد : در خراسان براى درمان گوشدرد بچه ، سرگين ماده الاغ را در آتش مىريزند ، بعد تنوره سماور روى آن مىگذارند و يك تكه پنبه بالاى دهانهء تنوره مىگيرند تا دود سرگين پنبه را آغشته كند ، بعد پنبه را در گوش مىكنند ( شكورزاده : 252 ) .