محمد سعيد جانب اللهى
172
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
بر اين باور بودند كه تا باز نكند ، بچه سقط نخواهد شد ( افشار سيستانى : 242 ) . در لرستان و ايلام نيز كمربند پهنى را به كمر زن باردار مىبندند و قفل به آن مىزنند و بر روى قفل دعا مىنويسند . زن باردار را وامىدارند كه روزى يك زرده تخممرغ بخورد و اگر مؤثر نيفتاد زرده تخممرغ را با خاكستر مخلوط مىكنند و بر كمر او مىبندند تا كمرش قرص شود ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 252 ) . در خراسان يك كلاف نخ پنبهاى سفيد و يكى هم آبىرنگ تهيه مىكنند ، آنگاه دو نخ را به هم مىتابند و در حين تابيدن هفت آيه از سوره يس « 1 » مىخوانند ، و به آخر هر آيه دو كلمه « يا مبين » را مىافزايند و هربار كه به كلمه مبين مىرسند به نخ دو رنگ فوت مىكنند ، سپس نخ را از چنبر قفلى مىگذرانند و قفل را با همان نخ به كمر زن حامله مىبندند ( شكورزاده : 127 ) . در اصفهان و ميبد نيز براى پيشگيرى از سقط جنين از همين روش استفاده مىكردند ( جانب اللهى و آذرمهر : 10 ) . در تهران بيشتر قابلههاى يهودى قفل مىكردند ، آنها قفل مخصوصى داشتند كه روى بعضى از آنها طلسمهايى كندهكارى شده بود . وقت قفل كردن شب چهارشنبه هنگام غروب آفتاب بود كه قابله مىآمد و قفل را از يك ريسمان ابريشمى هفت رنگ مىگذرانيد و به كمر زن آبستن مىبست و به زن مىگفت « كليد را مىبرم پشت كوه قاف مىاندازم ، همين كه دردت گرفت خبرم كن ، كليد را بياورم و قفل را باز كنم » و كليد را به ناودان رو به قبله آويزان مىكرد . اگر قابله مسلمان بود هنگام قفل كردن يس مىخواند و هفت مبين آن را به قفل فوت مىكرد ، قفل را در ماه نهم نزديك به زمان زايمان باز مىكردند و گاه تا مدتها بعد از زايمان هم باز نمىكردند ( كتيرايى ، 1378 : 33 ) . در شيراز چهل روز يك پاى خروسى را مىبستند و بعد از چهل روز دانههاى حبوبات و يا غلات كوفته شدهء مخلوط با نخود و مرواريد به آن مىدادند تا بخورد ، سپس سرش را مىبريدند و پخته به زن مىدادند ( همايونى ، 1353 : 27 ) . در سنقر پوست غربال [ كه از زه يا روده گوسفند است ] را سوزانده ، آرد مىكنند و با روغن سرخ كرده به زن باردار مىدهند يا آن را در قيماق ريخته به او مىدهند ( رستمى و ديگران : 200 ) . در روستاى زنگنهء اين شهرستان به جاى پوست غربال از قاب پاى گوسفند به اين منظور استفاده مىكنند ( همانجا ) .
--> ( 1 ) . آيههاى 16 ، 23 ، 44 ، 58 ، 7 7 .