محمد سعيد جانب اللهى
162
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
پيوك در جزيرهء قشم رواج دارد ، كه به صورت كرم بسيار بلندى در پاها و دست و جلو يا پشت بدن ظاهر مىشود ، محل بروز متورم شده و درد شديدى عارض بيمار مىشود ، براى معالجه در قسمت وسط بدن كرم كه زير پوست قرار دارد سوراخى در روى بدن يا دست و پاى بيمار ايجاد كرده و از آن سوراخ چوبى به قطر و اندازهء چوب كبريت از زير بدن كرم رد مىكنند و سپس قسمت سر و دم كرم را كه گاهى به اندازهء انسان معمولى طول آن بود ، همه روزه داغ مىكردند ، كرم ناگزير خود را جمع مىكرد و بدن خود را از سوراخى كه در بدن بيمار ايجاد كرده بودند تدريجا بيرون مىكشيد ، در اين حال چوب را به بدن كرم بسته و روزى يكبار آن را به دور خود مىچرخانيدند و هربار به اندازهء نيم تا يك سانتىمتر از بدن ، كرم بيرون مىآمد ، به اين ترتيب چهل تا پنجاه روز طول مىكشيد ، تا تمام بدن كرم از جثهء بيمار خارج شود . اگر در اثر اشتباه از وسط پاره مىشد ، ديگر كسى نمىتوانست آن را خارج كند و عفونت مىكرد و مريض را از پاى درمىآورد ( نوربخش : 312 ) . پسدس « 1 » از امراض رايج در تنگستان است ، رگى پشت كمر است كه جابهجا مىشود و درد شديدى را به همراه دارد و انسان را از حركت بازمىدارد . براى رفع اين درد پيش بيطال ( طبيب محلى ) . مىروند و او آن رگ را مىگيرد و دست و پا را به عكس به هم فشار مىدهد . با اين كار درد شديدى همهء بدن را در بر مىگيرد و مريض بهبود مىيابد ( منصورىزاده و شمس الدينى : 174 ) . ون « 2 » از امراض پوستى كه در قائمشهر رايج است و بر اثر حركت نوعى حشره روى پوست عارض شخص مىشود ، براى درمان زخم و جراحت آن مقدارى روغن زرد و ماست روى موضع آسيب ديده مىمالند ( حسنى و ديگران ، 1382 : 249 ) . بادسمه به نظر شيرازىها بچهاى كه رنگش كبود و چشمهايش حلقه و گرد شود و پشت لب و
--> ( 1 ) . pes - edas ( 2 ) . van