محمد سعيد جانب اللهى
146
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
مخلوط كرده بسابند و پشت چشم كودك بمالند اگر بازهم خوب نشد ، بايد قدرى دشك « 1 » بكوبند و در چشم بچه بريزند و چشم را مرتب با چاى شستشو دهند ( همو ، 1371 : 475 ) . چشم زدن ( - جادودرمانى ) . ختنه در لرستان براى التيام زخم ختنه به روش زير عمل مىكنند : 1 . به كودك ختنهشده زيرهجوش كه مخلوطى از آرد بوداده ، شكر ، روغن و زيره است مىخورانند . 2 . كودك ختنهشده نبايد تا سه روز آب بخورد و تنها كمى چاى به او مىخورانند و معتقدند اگر آب بخورد ، زخمش سيم مىكشد ، اگر زخم سيم بكشد ، و آلت بچه چرك كند ، از مخلوط آرد و روغن براى درمان جراحت استفاده مىكنند ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 254 ) . در ميبد براى بهبود زخم ختنه جوهر سرخگ ( مركوركرم ) روى زخم مىزدند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . در كرمان گيتهپوت « 2 » را مىسابند و روى زخم ختنه مىپاشند ( ستوده : 156 ) . در اصفهان براى پيشگيرى از عفونت و بهبود زخم : 1 . قدرى كاغذ كبود دور قند را سوزانده خاكستر آن را با قدرى پيهء بز مخلوط كرده به ناحيه مجروح مىمالند . 2 . براى رفع خونريزى آب علف اسپس ( اسپرس ) صحرايى را گرفته روى زخم مىريزند . 3 . اگر زخم ورم كرد اسفرزه و برزك كوبيده با زردهء تخممرغ مخلوط مىكنند و با دو يا سه دانه انجير پخته كه در شير گاو له شده روى ورم مىگذارند . 4 . آلت مجروح را تا چند روز در كيسهء كرباس مىكنند تا سرما نخورد . 5 . براى چرب كردن نقطهء مجروح از خاكستر كرباس سوخته مخلوط در روغن گاو استفاده مىشود ( جانب اللهى و آذرمهر : 31 ) . گوشدرد در ميبد اگر از باد باشد ( كه به گوش و پهلوى بچه مىگيرد ) :
--> ( 1 ) . dos ? k ( 2 ) . Giteput ذرات ريز درخت بيد كه در اثر پوسيدگى و كرمخوردگى پيدا شود .