محمد سعيد جانب اللهى
131
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
5 . چند مثقال زلير در مقدارى آب ريخته مدتى مىجوشانند و عصارهء غليظ آن را روى پارچهاى تنك مىكنند و زير شكم زن حامله مىبندند . 6 . اگر اعمال فوق مؤثر واقع نشد ، ريشهء درخت شاهتوت را مىجوشانند و شيرهء آن را سه روز متوالى مىخورند ( شكورزاده : 125 ) . در اصفهان از جوشانده ريشهء شنبليله استفاده مىشود ( جانب اللهى و آذرمهر : 10 ) . زايمان به محض اينكه اولين دردها ظاهر شود ماما مىآورند و ماما فورا چند ليوان جوشانده ملايم و ملين گرمگرم به او مىخوراند . به هنگام شروع درد شديد وى بايد رختخواب را ترك كند و به حال چندك به روى سه آجرى كه آنها را موازى به روى هم چيدهاند بنشيند طورى كه بتواند با دستها به كسانى كه او را احاطه كردهاند بچسبد . وى در اين حالت چندان استقامت و درنگ مىكند كه بچه بيايد و به ندرت به كمك ماما احتياج پيدا مىكند . پس از وضع حمل زائو را به بستر مىبرند و مىخوابانند . در سه روز اول پس از وضع حمل فقط به او غذاى گياهى مىدهند كه با شكر و چربى مخلوط است و بسيار دقت مىكنند كه سرما نخورد ( پولاك : 154 ) . در گيلان با شروع زايمان تشت ، آب جوش ، پارچهء تميز ، قيچى ، كاسهء روغن شربتهاى مقوى پر از تخم ريحان ، آبنبات ، لباس ، قنداق ، منقل ، اسپند بهخصوص اسپندى كه از علمبرىهاى محرم و صفر و روز چهارشنبهء آخر سال فراهم شده بود آماده مىكردند و با شروع زايمان در مجمعهء مسى تكهاى حصير و در دو طرف آن شش خشت قرار مىدادند . درد كه شديد مىشد آهسته به تن زن روغن مىماليدند بعد او را چمباتمه روى خشتها مىنشاندند . زنى در مقابل مىنشست كه زائو دست در گردنش مىكرد و زور مىزد ماما نيز براى گرفتن بچه در پشت سر زائو مىنشست ( بشرا ، طاهرى : 24 ) . ديرزايى دلاواله مىگويد در زيزوان نزديك فسا خانم حاملهاى از ساربان ما خواهش كرد او را از زير يكى از شترهايش عبور دهد چون درد زايمان را احساس مىكرد ( دلاواله : 1220 ) . در ميبد زنى كه از زمان زايمانش گذشته باشد از زير پل عبور مىدهند و اگر در دوره باردارى گوشت شتر خورده باشد او را از زير شكم شتر عبور مىدهند ( جانب اللهى ، 1390 : 418 ؛ نيز - جادودرمانى ) .