محمد سعيد جانب اللهى
113
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
سرخ شدن پوست ( - درمان با امعا و احشاى حيوان ) . جوش زدن در ايرانشهر اگر در سر و صورت باشد ، با سدر شستشو مىدهند ولى اگر در تن باشد ، پودر بچه كه از يك گياه محلى تهيه مىشود ، روى پوست بدن مىريزند ( جانب اللهى ، 1381 : 253 ) . سودا يا خارش در ميبد براى خارش دست انگوره توره تجويز مىشود ( حيدريهزاده : 79 ) . در ميرجاوه جوشانده ازگن ( جانب اللهى ، 1381 : 246 ) و عشاير بويراحمدى براى درمان امراض جلدى و زخمهاى آن از برگ گياه حلپه « 1 » استفاده مىكنند ( نامه نور ، ش 10 و 11 ) . در خراسان براى رفع خارش بدن مقدارى ماست گاو و جوششيرين و سدر به هم مىآميزند و در حمام به تن مىمالند ، يا قدرى قرهقوروت و سركه و آبغوره به تن خويش مىمالند ( شكورزاده : 243 ) . در تهران فلوس و تمر هندى را به عنوان مسهل مىخورند تا معده را سبك كنند و سپس مرهم سفيد ( ممزوج از موم و روغن كنجد و سفيداب قلع ) مىمالند و زياد حمام مىروند ( شهرى : 4 / 330 ) . در سنگسر بذر سبز يا خشك شاهتره را كوبيده با حنا مخلوط مىكنند و خمير آن را به موضع سودا مىمالند ، در موقع ماليدن بايد شادى كنند تا اثر آن بيشتر شود ( اعظمى : 57 ) . در هزاوه گل ختمى ، ريشهء كاسنى ، شاهتره ، برگ بيد و جو را مىجوشانند و آب آن را صاف مىكنند و در حمام تن را با آن مىشويند ، عرق كاسنى را هم كه خنك است ، به مريض مىدهند ( ضيغمى : 163 ؛ نيز - خوراكدرمانى ) . ريزش مو در ايلام و لرستان با روشهاى زير درمان مىشود : 1 . خوردن جوشاندهء اكليل كوهى 2 . شستشوى مو با قرهقوروت 3 . شستشوى مو با سدر 4 . شستشوى مو با گل ختمى
--> ( 1 ) halpe