گفتار دوم : عقر ، عقم ، نازايى « 1 » اگر در يك زوجِ در سنِ بارورى ، پس از يك سال نزديكى منظم و بدون جلوگيرى ، حاملگى صورت نپذيرد ، مىتوان از واژه عقر ، عقم ، يا نازايى براى آنان استفاده كرد . دشوارى و سختى در باردار شدن ، به گونه‌اى كه خودبه‌خود و به شكل طبيعى صورت نپذيرد و زوجين براى بارور شدن مدتى تحت درمان قرار گيرند ، در تعريف عقر جاى مىگيرد . « 2 » بديهى است علت و عامل نازايى مىتواند در يكى از زوجين يا در هر دوى آن‌ها باشد . از اين رو ، گام اول در درمان يك زوج نازا معاينه آنان براى يافتن عامل و سبب نازايى است . آزمايش‌هاى قُدما براى تشخيص نازايى ( امتحان عقر ) روش‌هاى تشخيص عامل نازايى در نزد قدما در سه روش كلى گرد مىآيند كه عبارتند از :

--> ( 1 ) . عقر مىتواند ناشى از زن يا مرد باشد به دليل خاصيتى كه در منى هر يك از آنان موجود است ؛ مانند درختى كه ميوه نمىدهد آنان نيز ثمر نمىدهند . التصريف ، رويه 869 . ( 2 ) . اكسير اعظم ، ج 3 ، باب عقر ، رويه 751 ؛ معالجات عقيلى ، ج 2 ، فصل 21 ، در بيان عقر ، رويه 789 ؛ شرح اسباب ، باب عقر ؛ رموز اعظم ، ج 2 ، فصل 23 ، عقر و عسر الحبل ، رويه 266 .