بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه
18
قرآن و طب ( مجموعه مقالات ) ( فارسى )
اختيار مادر جايز نمىداند نتيجه اينكه هر انسانى نسبت به ميزان آزادى از جبرها و نسبت به معرفت خود در مرتبهاى از اختيار قرار دارد . در ارتباط با اصل نفع و عدم ضرر اگر نفع را صرفا مادى و دنيوى بدانيم تصميمگيرىهاى ما با ساير ديدگاهها متفاوت خواهد شد . بر مبناى مكتب اسلام ، در پى ريزى سعادت انسان بايد زندگى دنيوى و اخروى او را در نظر گرفت . هدف غايى و حقيقى انسان از ديدگاه قرآن تشبيه به صفات خداوند و تخلق به اخلاق و صفات الهى است . اين نكتهاى است كه نفع از ديدگاه اسلام را با برخى جوامع غربى متمايز مىسازد . از سوى ديگر نفع و ضرر امورى نسبى هستند و اين امرى است كه در برخى موارد تصميمگيرى بىاساس آنها را با مشكل روبرو مىسازد . اينجاست كه براى شناسايى دقيق وضعيت اخلاقى افعال ، محتاج وحى هستيم . در مقوله عدالت نيز از ديدگاه اسلام ، عدالت گستردهترين مفهوم ارزشى در جامعه است كه يك الزام عام و همگانى دارد . درحالىكه برخى كمالات انسانى الزام قطعى براى افراد ايجاد نمىنمايد . اساسا عموميت و فراگيرى در مفهوم عدل نهفته است و عدلى كه اختصاصى باشد ، عدالت نخواهد بود شرط تحقق در عدالت فردى ، در نظر گرفتن همه اجزا و مصالح متشكله است . در عدالت اجتماعى ، فراگيرى همه افراد و فراگيرى همه مصالح ضرورت دارد و به نوعى عدالت اجتماعى ، تعميم عدالت فردى است . الذام عام و نگرش فراگير به همه جامعه و همه مصالح ، اين است كه فرد از تنگناهاى فردى و سليقهاى خويش خارج شود . چنين فردى بايد اولا معرفتى جامع نسبت به همه مصالح داشته باشد ، ثانيا بهواسطه وسعت وجودى ، نسبت عام با همه اين مصالح و افراد داشته باشد . لذا معيارهاى عدالت و مجرى آن مطرح مىشوند كه در مكاتب مختلف متفاوت هستند در هر حال ما براى كنترل اخلاقى ناگزير به طرح اصول و چارچوبهاى راهنمايى هستيم و ايجاد نظام اخلاقى مدون در اين حيطه يك ضرورت است .