با سركوبى نفس امّاره انسان از پابنديهاى شهوات و اسارت شيطان مىرهد و به سوى « اللّه » يا كمال مطلق اوج مىگيرد و در اين سير معنوى است كه با متخلق شدن به اخلاق اللّه ؛ « رسد آدمى به جايى كه به جز خدا نبيند . » از ديدگاه اعتقادى اسلام ، خداوند متعال ، با ارسال رسل ، كه هدف اصلى از برانگيختگى شان ، تتميم مكارم اخلاق و هدايت انسان به روشنايىها يا فضايل و مكارم بوده است ، راه بهروزى و كمال را براى انسان مشخص فرموده است و با ختم نبوت ، از طريق احكام قرآنى و شيوه زندگى پيامبر ( ص ) كه خود اسوه‌اى است حسنه ، با ارائه برنامه‌اى جامع و تعيين وظايف فردى و اجتماعى و قرار دادن دو حجت داخلى و خارجى ( عقل و پيامبران ) در اختيار انسان ، حجت را بر او تمام كرده و در هرگونه بهانه و عذرى را در كجروى و طفره رفتن به روى او بسته است . خداوند از طرفى به بشر آزادى عطا كرده و او را مختار آفريده است و از طرف ديگر وجدان اخلاقى و عقل را در نهادش مستقر ساخته و با سرشتش آميخته است تا با الهام و هدايت اين راهنماى باطنى و استمداد از وحى الهى ، آزادى خود را اندازه‌گيرى كند و اميال غريزى و خواهش نفسانى خويش را در حدود مصلحت فردى و اجتماعى برآورده سازد . جهان‌بينى اسلام و اصولى كه اين مكتب در اخلاق و وظايف انسان ارائه كرده است به يك نتيجه منته است . اين نتيجه واحد ، پرورش انسان وظيفه‌شناس و وظيفه‌گذارى است كه حركت تكامل اخلاقى و تعالى روانى بشريت را در جهت پيدايش « انسان برين » تقويت و تسريع مىكند . از ميان تمام مذاهب تاريخ ، اسلام : « اين ويژگى را دارد كه تنها به ترتيب رابطه انسان با خدا يا تزكيه نفس ( چون مسيحيت و بوديسم ) اختصار نمىكند و از جهان بينى فلسفى گرفته تا شيوه زندگى فردى ، خود را به صورت يك مكتب جامع داراى ابعاد گوناگون اعلام مىكند و چون براى انسان دوگانگى وجودى خاك - خدا ، قائل است ، قادر است براى زندگى انسانى ، دوگانگى سود و ارزش يا اقتصاد ، اخلاق را توجيه كند . و همچون مذاهب صوفيانه و ماركسيسم ، هيچ‌يك را در برابر ديگرى نفى ننمايد .