عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ » ( نور آيه / 41 ) ، آيا نديدى تمام آنان كه در آسمانها و زمينند براى خدا تسبيح مىكنند ، همچنين پرندگان هنگامى كه بر فراز آسمان بال گسترده‌اند ؟ ! هريك از آنها نماز و تسبيح خود را مىداند و خداوند به آنچه انجام مىدهند داناست . قريب به همين مضمون در آيه 18 سوره حج و آيه 49 سوره نحل نيز ذكر شده است كه حيوانات در برابر خداوند به خضوع برخاسته و بر آستان او سجده مىكنند . در آيه 23 - 26 سوره نمل گزارش هدهد از سرزمين سبا و انحراف آنها در پرستش خورشيد و ترك خداپرستى ذكر شده است . مجموعه اين آيات به خوبى بر اين نوع از ادراك حيوانات دلالت دارد . اين امر در روايات نيز ذكر شده است و اضافه شده كه هريك از آن ها تسبيح ويژه‌اى دارد . عده‌اى از مفسرين ، تسبيح حيوانات را تسبيح زبانى دانسته و به تبع قول به نطق حيوانات ، تسبيح به زبان را براى آنها ممكن مىدانند . درك نيكى و بدى و مسائل غير مادى حيوانات به خوبى ، از نوع رفتارى كه با آنها مىشود آگاهند و محبت و احترام و يا بدى و بدرفتارى را درك مىكنند . و از خداوند درخواست مىكنند كه صاحبى درست‌رفتار ، به او عطا كند و به قدر توان ، از او كار بكشد و در رسيدگى به او كوتاهى نكند . بخش دوم : حقوق حيوان در حفظ و نگهدارى : برخى از احكام و قوانين ، از وظايف مالك حيوان و صاحب آن بوده و برخى ديگر ، از وظايف عموم مردم مىباشد و حتى به صراحت متون متعدد فقهى ، مدعى العموم و حاكم شرع وظيفه رسيدگى و اقامه دعوى در جهت بهبود وضع حيوان را دارد . وجوب حقوق حيوان در امر تغذيه ، واجب كفائى محل زندگى و تاكيد بر بهداشت حيوان از نكات برجسته مىباشد . كه به نمونه‌هاى اشاره مىشود . زمانى كه انسان مالك حيوانى باشد نفقه حيوان بر او واجب است ، خواه حيوان حلال گوشت باشد يا غير آن و خواه پرنده باشد و يا غير آن ، زيرا حيوان براى خود داراى حرمت و احترام است » . رسيدگى غذايى به حيوانى كه مشرف به مرگ است نيز واجب مىباشد و اگر در اين وظيفه كوتاهى كند گناهكار است قريب همين مطالب را