بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه

97

قرآن و طب ( مجموعه مقالات ) ( فارسى )

قوانين فوق ، جامع نبودن و جزئى و موردى بودن آن است . اما در فقه اسلامى ، قوانينى كلى و جامع درباره حفظ ، نگهدارى ، استفاده و بهره‌بردارى از حيوانات و منع آزار و اذيت آنها ، وضع شده است . همچنين براى مسائل زيست‌محيطى و رعايت شئون و حقوق حيوانات جايگاه مناسبى لحاظ گرديده است و با ديدگاهى منطبق بر عدالت و انصاف با آن برخورد شده است . روش بررسى : كليه اطلاعات گردآورى شده براساس منابع كتابخانه‌اى الكترونيكى و غير الكترونيكى مشتمل بر مقالات و گزارش‌ها و كتاب‌هاى از قبيل حقوق حيوانات در فقه اسلامى مىباشد . و تجربياتى كه ما حصل آن تحقيق و تفحص قريب به ده سال مطالعات حيوانى بر روى گونه‌هاى مختلف آزمايشگاهى آن بوده است و نتايج اين تحقيقات در مقالات داخلى و خارجى منتشر شده است و شاهد نكته‌ها ، شاديها و انس و الفت و مهربانىها و غم و اندوه بوده‌ام . نتايج : به بعضى از يافته‌ها اشاره مىشود 1 - زيربناى حقوق حيوان : براساس معارف دينى و به صراحت قرآن كريم ، در سوره نور آيه 41 « أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ » قريب به همين مضمون در آيه 18 سوره حج و آيه 49 سوره نحل نيز ذكر شده است كه حيوانات در برابر خداوند به خضوع برخاسته و بر آستان او سجده مىكنند . و اين امر زيربناى حقوق حيوانات را تشكيل مىدهد . 2 - حقوق حيوان در حفظ و نگهدارى : در اسلام پيرامون حفظ و حراست از حيوانات احكام جامعى در رسيدگى غذايى به آنها و تهيه محل مناسب براى نگهدارى و رعايت اصول بهداشتى ذكر شده كه شيخ طوسى ، علامه حلى در شرايع ، شهيد ثانى ( ره ) صاحب جواهر و فاضل هندى به آن اشاره نمودند . وجوب رسيدگى به حيوان در آب و غذا در حقوق اسلامى رسيدگى به حيوان ، بر مالك آن واجب بوده و مالك بايد به قدر نياز حيوان ، آب و غذا در اختيار او قرار دهد . 3 - حقوق حيوان در بهره‌بردارى و استفاده بهينه . « اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَنْعامَ لِتَرْكَبُوا مِنْها وَ مِنْها