تعريف كرده‌اند : التفسير و هو بيان معانى الآيات القرآنيه و الكشف عن مقاصدها و مداليلها . . . « 1 » . در اين تعريف دو عنصر مهم نهفته است : بيان معانى آيات مبارك و كشف از مقاصد و مدلول‌هاى آن . به عبارتى هم معانى آيات فى حد نفسه مقصود است و هم معانى مقصود حق تعالى كه در قامت الفاظ ريخته شده است . برخى بر اين تعريف اشكال وارد كرده و گفته‌اند در اين تعريف مبناى تفسير مشخص نشده است . « 2 » و خود همين تعريف را با اندك تغييرى به عنوان تعريف پيشنهادى ارايه كرده و گفته‌اند تفسير عبارت است از بيان مفاد استعمالى آيات قرآن و آشكار نمودن مراد خداى متعال از آن بر مبناى ادبيات عرب و اصول عقلايى محاوره . ليك بايد گفت با توجه به اين كه تفسير قرآن در بستر ادبيات عرب و اصول عقلايى محاوره قرار دارد ، ذكر نكردن آن براى كسانى كه در اين بافت آن را مطالعه مىكنند نه تنها ضرر ندارد كه يك بيان اضافى به‌شمار مىرود . بنابراين ، مراد ما از تفسير دانشى است كه بيان معانى آيات مبارك قرآنى و كشف مقصود و مدلول آن‌ها را هدف گرفته است . 2 - 1 . علمى اصطلاح « علم » در بسترهاى متفاوت معانى مختلف دارد . گاه از آن اعتقاد يقينى مطابق با واقع در برابر جهل بسيط و مركب اراده مىشود ، گاه مجموعه قضايايى كه مناسبتى ميانشان در نظر گرفته شده ، مانند تاريخ و

--> ( 1 ) . الميزان ، قم ، اسماعيليان ، 1393 هجرى ، ج 1 ، ص 4 . ( 2 ) . روش‌شناسى تفسير قرآن ، ص 18 .