و بكوبيد ، بعد داخل تنظيف كرده و روزى سه بار روى آن گذاريد . * روغن زيتون يا روغن فندق را با سركه مخلوط كرده و روزى دوبار با آن زخم‌ها را بشوييد . * چوب درخت موز را بسوزانيد و خاكسترش را روى زخم گذاريد . * برگ‌هاى تازه‌ى انگور فرنگى سياه را بكوبيد و بر آن ضماد كنيد . * برگ انگور فرنگى خشك را 15 دقيقه در آب نيم‌گرم بخيسانيد و روى آن ضماد كنيد . روياندن گوشت نو بر زخم‌ها : براى اينكه روى زخم‌ها گوشت نو برويد بايد كندر ، ريشه‌ى اريسا ، آرد گرسنه يا گاودانه ، زرآوند و جاوشير را بجوشانيد و با آب آن چند مرتبه در روز زخم را بشوييد . * يك برابر زرنيخ و دو برابر آهك نرم ساييده شده را در مقدار كمى سركه حل كنيد و روزى سه مرتبه روى آن بماليد . * اوشق و انزروت را حل كنيد و روزى چند مرتبه روى آن بماليد . گوشت آوردن در جاى زخم‌هاى گودشده : به اين منظور بايد مخلوط يدفرم 60 گرم و پارافين مايع 80 گرم را روزى سه مرتبه بر موضع گود شده بماليد . گوشت اضافى زخم‌ها : به اين منظور بايد دو برابر زاج سياه و يك برابر شوره‌ى قلمى را با تيزاب مخلوط كنيد و بر محل مورد نظر بماليد . شستشوى انواع زخم : براى شستشوى انواع زخم بايد 50 تا 60 گرم برگ و پوست سبز گردو را در يك ليتر آب جوشانده و زخم را با آب آن بشوييد . * سى گرم برگ بو را در يك ليتر آب گرم 12 دقيقه دم كرده ، بعد صاف كنيد و زخم را با آب آن شستشو دهيد و يا پارچه‌اى تميز را در آن فرو برده و بر زخم گذاريد . * برگ سنا را در سركه بجوشانيد و زخم را با آن سركه‌ها بشوييد . زخم‌هاى متورم : براى درمان زخم‌هاى متورم بايد برگ كلم را پس از شستن در آب اسيد بوريك چند دقيقه نگهداريد تا خوب ضد عفونى شود ، بعد روى آن بگذاريد و ببنديد . زخم در اثر گرمى و حرارت : اگر زخم در اثر گرمى و حرارت ايجاد شده است بايد عدس را بپزيد ، بعد بكوبيد ، سپس با عسل مخلوط كرده و ضماد كنيد . زخم‌هاى سودايى دست‌ها از سرماخوردگى : براى درمان زخم‌هاى سودايى دست‌ها كه از سرماخوردگى ايجاد شده باشد ، بايد بادمجان را بجوشانيد و شيره‌ى غليظ آن را گرفته و با تخم كتان دوباره بجوشانيد و بر دست ضماد كنيد . زخم سر : براى درمان زخم سر اگر آب پرتقال و آب دم‌كرده‌ى بابونه را بنوشيد مؤثر است و خاكستر موى آدم را بر آن بپاشيد و چند روز ادامه دهيد . زخم پشت گوش : اگر پشت گوش زخم شده و آب سرخ يا زرد پس مىدهد كه تقريبا شبيه زردزخم مىباشد ، بايد تا سه روز روى آن سرنج بپاشيد و پس از سه روز روى آن پودر تالك پاشيده شود . بهتر آن است كه روز سوم سفيدآب قلع را نرم بساييد و به جاى پودر تالك از آن استفاده كنيد . * خون لخته‌شده‌ى كبوتر را روى آن بريزيد ، التيام مىبخشد . * حنا را با صابون مخلوط كنيد و روى آن گذاريد . * هر روز شانزده نخود اسطوخدوس كوبيده را با آب و عسل بخوريد . زخم بينى : براى درمان زخم بينى بايد زرنيخ را با موم و روغن كنجد مرهم ساخته و بر زخم بماليد . زخم‌هاى دهان و حلق : براى درمان زخم‌هاى دهان و حلق بايد 250 گرم برگ كرفس را در يك ليتر آب 1 ساعت بجوشانيد ، بعد صاف كرده و آب آن را در