احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
851
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
مىتوان گفت كه داروها عامل كمكدهنده به سلولهاى سازندهى آنتىكور مىباشند . آنتىكورها به چه چيز بستگى دارند : بدن يك فرد مىتواند در هرآن به مقدار زيادى آنتىژنهاى وارد شده جواب مثبت دهد ، اين در صورتى است كه تعداد آنتىژنهاى وارد شده يكسان باشند ، اما اگر يكى از اين آنتىژنها قوىتر باشد پاسخ آنتىكورها فقط به همان نوع قوىتر است ، از اين مسئله باز نتيجه گرفته مىشود كه : در عوامل بيمارىزا آنكه قدرت بيشترى دارد خود را نشان مىدهد ، مثلا در موقع خوردن غذاهاى متعدد ، يا داروهاى متنوع آنكه قدرت اثرش بيشتر باشد خود را نشان مىدهد ، تغييراتى را كه بدن آدمى در مقابل بعضى از عوامل نشان مىدهد اصطلاحا آلرژى و حساسيت مىنامند كه اين تغييرات در افراد متفاوت هستند يعنى همهى موادى كه باعث آلرژى مىشوند نزد افراد يكسان نيستند ، از اين جهت آثار حاصله براى افراد برابر و مثل هم نيست ، لذا مشاهده مىشود كه هركس در مقابل چيز بهخصوصى حساس است . مكانيسم پيدايش حساسيت يا آلرژى را چنين بيان مىكنند كه : برخورد آنتىژن يا حساس كنندهى اوليه با آنتىكور يا ضد سمى كه قبلا در بدن وجود داشته و به سلولها چسبيده است باعث پيدايش آلرژى خواهد شد و همين برخورد آنتىژن به آنتىكور باعث ورم فساد سلولها مىشود كه نتيجتا سلول پاره شده و مادهى سمى در خون مىريزد ، اين مادهى سمى باعث پيدايش عوارضى خواهد شد كه برحسب مزاجها و انسانها عكس العمل متفاوتى به وجود مىآورد . سمشناسى سم كه در طب سمشناسى كلاسيك از آن صحبت مىشود ، مادهاى است كه تجانس و انسى با محيط زنده ندارد ، ولى در علم بيولوژى مازاد عناصر و تركيبات شيميايى مورد نياز بدن هم كه براى محيط زنده مورد احتياج نيست سم به شمار مىآيد ، مثلا : آب كه از اولين مواد مورد نياز بدن است مازاد آن مىتواند براى محيط زندهى سلولهاى بدن سم باشد ، بهطور خلاصه هر چيزى كه نسبت به محيط زندهى سلولى زايد بر احتياج و يا نامانوس باشد ، براى آن محيط سم محسوب مىشود . سمشناسى شامل بررسى آثار زيانبار عوامل شيميايى و فيزيكى بر روى موجود يا موجودات زنده است ، سمشناسى احتمال وقوع خطراتى كه اينگونه آثار را به وجود مىآورند همچنين سمشناسى عواقب اين آثار را بر روى افراد جوامع و اكوسيستم برسى مىكند ، در مطالعات سمشناسى ، علل ، شرايط ، عوارض و محدوديتهايى كه در استفاده از افزودنىهاى غذايى ، داروها ، محصولات خانگى و صنعتى و يا حتى زبالهها وجود دارند بررسى مىشوند . سمشناسى عوارض زيانبار مواد سمى را كه از حاد تا مزمن متغير هستند ، ارزيابى مىكند كه اين مواد مختلف داراى درجات متفاوتى از اثرات مضر يا مفيد مىباشند . مواد شيميايى آثار زيانآور خود را با ايجاد اختلال در اعمال اصلى بدن و تغيير در آن به وجود مىآورند . اين مواد ممكن است بسيار حاد و خطرناك باشند و يا اينكه منجر به بروز واكنشهاى حساسيتى سرخى ، سوزش ، تورم ، بىقرارى و خارش و يا انواع آلرژىها شوند ، اين تركيبات از راههاى بسيارى مىتوانند به موجود زنده صدمه وارد كنند ، بهطورىكه برخى از اين مواد به واسطهى سمى بودن خود ، عوارض ديگرى را نيز ايجاد مىكنند . اصطلاح مسموميتزايى به توانايى يك مادهى شيميايى در آسيب رساندن به برخى از نقاط بدن اشاره دارد كه معمولا تأثير خود را در نقاط دورترى اعمال مىكند و در نتيجهى آن ممكن است يكى از اندامهاى بدن مانند كبد و يا كليه صدمه ببيند ، يا يكى از مراحل بيوشيميايى ( مانند حمل اكسيژن توسط سلولهاى