احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
84
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
1 - هيپوتالاموس : اگرچه قسمتى از سيستم اندوكرين تلقى نمىشود . اعمال هيپوتالاموس ايجاد رابطهاى بين سيستم عصبى و سيتسم اندوكرين است ( هيپوتالاموس سيستم عصبى را به سيستم اندوكرين متصل مىنمايد ) هورمونهاى توليدى آن فاكتورهاى آزادكنندهاى كه غده هيپوفيز را كنترل مىكند ناميده مىشود . 2 - غده پينهال : اين غده هورمون ملاتونين را ترشح مىكند كه حركات بدن را كنترل مىكند همانند خوابيدن و بيدار شدن همچنين ممكن است در بلوغ جنسى نقش داشته باشد . 3 - پاراتيروئيد : چهار غده پاراتيروئيد كه در قسمت عقب غدهى تيروئيد قرار دارند آنها هورمون پاراتيروئيد را كه به تنظيم سطح كلسيم خون كمك مىكنند ترشح مىنمايد . 4 - غدهى تيروئيد : اين غده هورمونهايى را توليد مىكند كه نقش مهمى در بسيارى از موارد متابولسيم شامل استفاده از انرژى دارد . 5 - قلب : در طى فعاليت فيزيكى ، عضله قلب هورمون ناتريورتيك كه به كنترل فشار خون كمك مىكند را توليد مىنمايد . 6 - معده : سلولهاى اندوكرين كه در معده قرار دارند هورمون گاسترين را ترشح مىكنند كه به تحريك ترشح اسيد معده در جهت هضم غذا كمك مىكند . 7 - پانكراس : لوزالمعده هورمونهاى مختلفى را ترشح مىكند كه مهمترين آنها انسولين و گلوكاگن هستند كه در كنترل قند در جريان خون نقش دارند . 8 - بيضهها : دو بيضه هورمون جنسى مردانه را ( غالبا تسترسترون ) توليد مىنمايند . اين هورمون توليد اسپرم را تحريك نموده و در بلوغ ثانويه جنسى مردانه دخالت دارد . 9 - جفت : در طى حاملگى كه جفت در رحم شكل مىيابد هورمون معينى را كه در رشد جنين نقش اساسى دارد توليد مىكند . 10 - تخمدان : دو تخمدان دو نوع هورمون پروژسترون و استروژن را كه سيكل قاعدگى را تنظيم مىكنند ترشح مىكنند . 11 - رودهها : سلولهاى غدد درونريز در طول رودهى كوچك چندين هورمون را كه در هضم دخيل هستند آزاد مىكنند . 12 - دئودنوم ( دوازدهه ) : دوازدهه هورمونهايى را كه عملكردى مشابه با ساير اعضاى گوارشى مثل كيسه صفرا دارند ترشح مىكند . 13 - كليه : نقش اصلى كليهها در تصفيه خون است اما آنها همچنين اريتروپوتيين كه توليد گلبولهاى قرمز خون را تحريك مىكند را توليد مىنمايند . 14 - غده آدرنال فوق كليه : دو غده آدرنال هورمونهايى را ترشح مىكنند كه متابولسيم را كنترل نموده و در پاسخهاى بدن به استرسها دخيل هستند . 15 - تيموس : اين غده بخشى از سيستم ايمنى را تشكيل مىدهد اما همچنين هورمونى را توليد مىكند كه توليد گروهى از گلبولهاى سفيد خون به نام سلولهاى T را كنترل مىنمايد . 16 - غده هيپوفيز : غدهى هيپوفيز خيلى از هورمونها را ترشح مىكند بعضى از آنها روى غدههاى ديگر عمل كرده و آنها را تحريك مىكنند كه خودشان هورمونهايى را توليد نمايند درحالىكه بعضى ديگر مستقيما در بافتها و اعضاى هدف تأثير مىگذارند ( عمل مىكنند . ) 1 - غدهى درونريز هيپوفيز : اين غده را مىتوان سلطان الغدد و يا فرمانده ساير غدد دانست . مركز آن در قاعدهى مغز در محفظهى استخوانى كوچكى است . وزن و حجم آن تقريبا به اندازهى يك نخود است يا به اندازهى چهار دانه گندم . راه ارتباطش با غدد ديگر به وسيله جريان خون مىباشد . سلولهاى اين غدد مواد شيميايى را كه داخل خود تهيه كردهاند در جريان عمومى خون مىريزد و هريك از ساير غدد تحت تأثير يك يا چند ماده قرار مىگيرند و به نوبه خود مواد ترشح مىنمايد اين مواد همان هورمون ناميده مىشود . طرز كار غدهى هيپوفيز : شبيه دستگاه فرستندهاى است كه امواجى با طول موجهاى مختلف پخش مىكند و دستگاههاى گيرنده هريك موج مورد احتياج خود را مىگيرند و با ساير امواج كارى ندارند . هيپوفيز در حدود 20 ماده شيميايى مختلف ترشح مىكند كه هر يك از اين مواد مسئول انجام عمل بهخصوصى و هدايت و تنظيم ساير غدد درونريز مىباشد . اگر هيپوفيز قبل از بلوغ دچار ضايعهاى گردد يا به وسيلهى جراحى برداشته شود قد كوتاه مىماند ، آثار بلوغ و