احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
793
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
شرح زير تشكيل شده است ، لايههاى اپيدرم يا روپوست از پايين به بالا عبارتند از : 1 - لايهى سلولهاى پايه يا سلولهاى مولد « 1 » : در اين لايه تقسيم سلولى انجام مىشود و سلولهاى توليد شده به طرف بالا حركت مىكنند و روند تمايز را شروع مىنمايند . در پوست طبيعى تقسيم سلولى در لايههاى بالاتر انجام نمىشود . 2 - لايهى سلولهاى خاردار « 2 » : اين لايهها در بالاى سلولهاى بازال قرار دارند و سلولهاى آنها داراى خار يا پلهاى بين سلولى هستند . سلولها در اين لايهها شروع به توليد كراتين يا مواد شاخى مىكنند و به عبارت ديگر شاخى شدن از طبقهى سلولهاى خاردار شروع مىشود . 3 - لايهى سلولهاى دانهدار « 3 » : سلولهاى اين لايهها مواد شاخى بيشترى به دست مىآورند و پهنتر مىشوند . به علاوه سلولهاى اين لايهها داراى دانههاى متمايزى هستند كه وظيفهى آنها توليد آنزيمهاى تخريبى براى از بين بردن هسته و اجسام داخل سيتوپلاسم سلولها است . 4 - لايهى سلولهاى شاخى « 4 » : اين لايهها كه سد فيزيكى اصلى پوست به شمار مىروند از سلولهاى شاخى شده و مرده تشكيل شدهاند . سلولهاى اين لايهها تغيير حالت ناگهانى و قابل ملاحظهاى با سلولهاى زنده در طبقهى زيرين خود دارند . ضخامت و تعداد اين لايهها در بيشتر سطوح بدن شامل 15 تا 25 لايه بوده ، ولى در كف دست و كف پاها تا حدود 100 لايه مىرسد . لايههاى شاخى در پوست ، لايهى نسبتا غير قابل نفوذى را ايجاد مىكنند كه از همه مهمتر سد فيزيكى پوست است . همچنين در بين سلولهاى اپيدرم دو نوع سلول مخصوص ديگر نيز وجود دارد : الف ) سلولهاى سازندهى رنگدانه يا ملانوسيت : « 5 » اين نوع ياختهها در لايهى بازال و در فواصل بين سلولهاى زاينده وجود دارند و با توليد ملانين يا رنگدانهى سياه ، وظيفهى محافظت از پوست را در مقابل اشعهى ماوراء بنفش به عهده دارند . براى اطلاع از اهميت آنها كافى است به زندگى افرادى كه رنگدانه كم دارند يا ندارند توجه كنيم تا متوجه شويم كه اين افراد بيشتر از ديگران مبتلا به آسيبهاى ناشى از آفتاب و سرطانهاى پوستى مىشوند . تعداد ملانوسيتها يا سلولهاى مولد رنگدانه در همهى افراد ( با داشتن هر رنگ پوست ) يكسان است ولى هرچه پوست تيرهتر باشد ، نشاندهندهى اين است كه سلولهاى توليدكنندهى رنگدانهها ، فعالتر بوده و ملانين يا رنگدانههاى سياه بيشترى فراهم مىآورند . تفاوت رنگ پوست افراد بستگى به مقدار خون و رنگدانههاى پوست آنها دارد . در اثر نور خورشيد ، سلولهاى مولد رنگدانهها « 6 » تحريك مىشوند و رنگدانههاى سياه بيشترى را توليد مىكنند . ب ) سلولهاى مولد ايمنى در اپيدرم : اين نوع سلولها كه سلولهاى لانگرهانس ناميده مىشوند ، زايدهدار هستند و در بين سلولهاى مولد كراتين قرار گرفته و در حدود 5 % از سلولهاى اپيدرم را تشكيل مىدهند و عملكرد ايمنى دارند ، بنابراين سلولهاى لانگرهانس از اجزاء مهم سد ايمنى و اولين خط دفاعى ايمنى در پوست هستند . خلاصه : اپيدرم يا روپوست از سلولهايى تشكيل شدهاند كه بهطور مستمر در لايهى بازال از سلولهاى زاينده توليد مىشوند . اين سلولها بهطور مداوم توليد مىشوند ، به تدريج بالا آمده و در لايههاى سطحىتر شروع به شاخى شدن مىكنند و بالاخره در لايههاى سطحى ، به سلولهاى مردهى مملو از كراتين تبديل مىشوند كه به عنوان يك سپر محافظ در مقابل عوامل
--> ( 1 ) . Basal Cell Layer ( 2 ) . Stratum Spinosum ( 3 ) . Stratum granviosum ( 4 ) . Stratum Corneum ( 5 ) . Melanocytes ( 6 ) . Melanocytes