احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
560
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
كليه كليهها دو جسم لوبيايىشكل هستند كه در خلف پريتونئوم و در مجاورت جدار خلفى شكم قرار گرفتهاند و توسط ستون مهره از هم فاصله دارند ، ولى در موارد استثنايى ( يك در 200 ) ممكن است توسط يكى از قطبها به هم بچسبند و كليهى نعل اسبى تشكيل دهند و نيز بهطور استثنايى امكان دارد كه دو كليه در يك طرف ستون مهرهها قرار داشته باشند و به هم بچسبند . تعداد كليهها ممكن است بهطور استثنايى گاهى به 3 يا 4 عدد نيز برسد . هر كليه بهطور متوسط 11 سانتىمتر طول ، 6 سانتىمتر عرض و 3 سانتىمتر ضخامت دارد . در هريك از دو كليه دو ميليون و نيم صافى وجود دارد كه مانند يك صافى معمولى هر چيز را تصفيه مىكنند . تمام خون بدن از اين صافىها مىگذرد و محال است قطرهى خونى در بدن وجود داشته باشد كه از اين صافىها عبور نكند . علاوه بر اين صافىها يا غربالهاى خيلى ظريف ، در كليهها حدود 3 كيلومتر لوله وجود دارد و اين مجارى محل عبور خون هستند . نه فقط مواد مايع خون از صافىها و لولهها عبور مىكنند بلكه مواد جامد هم به صورت محلول از اين مجارى و لولهها عبور مىكنند . اين دو عضو كوچك ( كليهها ) كه از نظر بسيارى يكى از اعضاى بااهميت بدن مىباشند ، طورى در انجام وظيفهى حياتى از نظر دوران خون مؤثر هستند كه هرگاه كليهها نباشند انسان قادر به ادامهى حيات نيست . همان گونه كه صافىها و الكها اشياء ظريف را از اشياء ضخيم و نخالهها جدا مىكنند ، كليهها خطرناكترين زهرهاى خون يعنى اوره را از خون جدا مىكنند . در اينجا لازم به ذكر است كه مصرف آب فراوان ، انار ، انجير و تمشك نيز باعث كم كردن اوره خواهند شد . خون وقتى وارد كليهها مىشود با اوره مخلوط است ، ولى وقتى از كليه خارج شد ، صافىها اورهى خون را از آن گرفتهاند و همين اوره است كه به شكل ادرار از بدن دفع مىشود . اوره مانند يك زهر تلخ و شور است كه تركيب شده از آب ، نمك ، آمونياك و ساير سمومات بدن . اين دو كليه كه وزن هر دوى آنها از يك چهارم كيلو يعنى 250 گرم اضافهتر نيست . در هر 24 ساعت 50 گالن يعنى 200 ليتر خون را از خود عبور مىدهند ، به علاوه 5 / 2 كيلوگرم اشياء سنگين و جامد از اين دو عضو عبور مىكنند . ميزان خونى كه در شبانهروز به وسيلهى كليهها و در واقع صافىهاى آنها تصفيه مىشوند مساوى هستند با تقريبا 26 تا 27 برابر خون بدن ، زيرا به تحقيق در هر 7 دقيقه مجموع خون بدن ما از كليهها عبور مىكنند و در آنجا صاف مىشوند ، اما دو ميليون و نيم صافى كه در كليهها هست از آغاز تا