احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
533
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
كلسترولهاى اضافى موجود در كيسهى صفرا در اين هستهها تجمع كرده و باعث ايجاد سنگهاى كلسترولى كيسهى صفرا مىشوند . تشكيل سنگهاى رنگدانهدار در آسيايىها فوق العاده بارز است و اغلب با عفونتهايى در درخت صفراوى مرتبط مىباشد . بهطور كلى علاوه بر سن و جنس افراد عواملى از جمله نژاد افراد و منطقهى جغرافيايى كه در آن زندگى مىكنند نيز در ميزان شيوع سنگهاى صفراوى دخيلاند . به علاوه عوامل ارثى و تاريخچهى خانوادگى نيز به تنهايى مىتواند سهم بزرگى در ايجاد اين نوع بيمارى داشته باشد . علايم بيمارى سنگ كيسهى صفرا : اغلب بيماران مبتلا به سنگهاى كيسهى صفرا فاقد علامت هستند و اكثر علايم و تظاهرات بالينى اين بيمارى به علت حركت و جابجايى سنگها و به دنبال آن گير افتادن در مجارى صفراوى است ، اين سنگها باعث انسداد مجارى صفراوى مىشوند كه اين انسداد به علت تحريك ديوارهى مجارى توسط سنگها منجر به التهاب و ايجاد علايم و تظاهرات بيمارى مىشود . انسداد در مجارى صفراوى توسط يك سنگ باعث افزايش فشار داخل مجارى مربوطه و همچنين اتساع كيسهى صفرا مىشود ، به گونهاى كه انقباضات مكرر صفراوى نيز قادر به دفع و رفع مشكل نمىباشند و در نتيجه اين عوامل باعث ايجاد دردهاى صفراوى در ناحيهى سمت راست و فوقانى شكم مىشوند كه غالبا در اين مواقع ناحيهى بين دو كتف ، كتف راست يا شانه تير مىكشد . دردهاى صفراوى كه از آن به عنوان كوليك صفراوى نام مىبرند به صورت كاملا ناگهانى شروع شده و ممكن است به مدت 30 دقيقه تا 5 ساعت با شدت زياد ادامه داشته و به تدريج يا به سرعت فروكش كند . گاهى ممكن است دردهاى صفراوى حاصل از اين انسداد ، بهطور ممتد و خفيف در همان ناحيهى راست و فوقانى شكم تا حدود 24 ساعت نيز ادامه يابد . اين دردها غالبا با تهوع و استفراغ همراه است ، اما وجود علايم ديگرى مانند تب و لرز به همراه دردهاى صفراوى دلالت بر وجود عارضهاى ديگر همراه با انسداد مجراى صفراوى دارد ، به عنوان مثال ممكن است التهاب كيسهى صفرا و لوزالمعده وجود داشته باشد . احساس پرى در شكم و اطراف معده ، سوءهاضمه ، آروغ زدن يا نفخ شكم بهخصوص پس از صرف يك غذاى چرب را نبايد با دردهاى صفراوى ( كوليك ) اشتباه گرفت . چنين مشكلاتى غالبا از مبتلايان به بيمارى سنگ كيسهى صفرا شنيده مىشود ، اما اين علايم تنها مخصوص به سنگهاى صفراوى نمىباشند . دردهاى صفراوى ( كلوليك صفراوى ) ممكن است از طريق خوردن يك وعده غذاى چرب ، يا صرف يك وعده غذاى حجيم و سنگين به دنبال يك دوره ناشتايى طولانىمدت ايجاد شود . لازم به ذكر است كه در انسداد مجارى صفراوى توسط سنگ ، درصورتىكه عفونتى نيز به اين مشكل اضافه شود مىتواند باعث التهاب بيشتر و يا ايجاد عارضههاى ديگر ، همزمان با دردهاى صفراوى شود ، از آن جمله مىتوان به التهاب حاد كيسهى صفرا ( كولهسيستيت حاد ) اشاره كرد ، به علاوه انسداد مجراى صفراوى مشترك كه حاصل از مجراى صفراوى كبد و مجراى كيسهى صفرا مىباشد ، ممكن است اين عوامل سبب ايجاد درد ، زردى و التهاب لوزالمعده و يا آسيب كبدى شوند ، اما با اين وجود اغلب افراد دچار درد يا عوارض سنگ نمىشوند . تشخيص بيمارى سنگ صفراوى در يك بيمار بدون علامت يا در بيمارى كه علامتش را مىتوان به سنگ كيسهى صفرا نسبت داد يك مشكل شايع است . به گونهاى كه خطر ايجاد نشانههايى كه مستلزم جراحى است بسيار اندك مىباشد . معمولا پديدار شدن نشانههاى ناشى از سنگ صفرا در افرادى كه از جوانى به آن مبتلا