احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

514

دائرة المعارف گياه درمانى ايران

چگونگى احساس و نشانه‌ها و علائم بيمارى هستند كه خود شخص بهتر از هركس آن را مىفهمد . به‌طور طبيعى انسولين به وسيله‌ى لوزالمعده توليد شده و سلول‌هاى بدن را قادر مىسازد تا گلوكز ( منبع اصلى انرژى ) را از خون جذب كنند . در ديابت قندى سلول‌هاى بدن از منبع انرژى ديگرى استفاده مىكنند كه منجر به ساخته شدن سم در بدن مىشود . عدم استفاده از گلوكز باعث انباشته شدن آن در خون و ادرار شده و باعث نشانه‌هايى مانند تكرار ادرار و تشنگى فراوان مىشود . اساس درمان ، كنترل مقدار قند خون است . در ميان كسانى كه با ديابت قندى درمان مىشوند 10 % آنها ( از هر ده نفر يك نفر ) خودشان تزريق انسولين را انجام مىدهند و در بيشتر موارد استفاده از رژيم غذايى مناسب و درمان خوراكى اميدواركننده مىباشد و اين اقدامات ، بيشتر افراد مبتلا را قادر مىسازد تا زندگى عادى داشته باشند . بااين‌وجود در بسيارى از بيماران نهايتا عوارض بيمارى به وجود مىآيد اما درصورتىكه درمان انجام شود شروع عوارض با تأخير صورت مىگيرد . انواع ديابت : دو شكل اصلى بيمارى قند وجود دارد كه به عنوان ديابت نوع يك ( I ) و ديابت نوع دو ( II ) شناخته شده‌اند . ديابت نوع I : اين شكل بيمارى زمانى ايجاد مىشود كه لوزالمعده يا مقدار خيلى اندكى انسولين توليد مىكند يا اصلا توليد نمىكند . بيمارى معمولا به‌طور ناگهانى در كودكان يا جوانان ايجاد مىشود . با وجود اينكه تعيين رژيم غذايى مناسب براى اين بيمارى از اهميت ويژه‌اى برخوردار است ، درمان با تزريق انسولين بايد انجام شود . ديابت نوع II : ديابت نوع دو II خيلى شايع‌تر بوده به‌طورىكه در اين بيمارى لوزالمعده ترشح انسولين را انجام مىدهد اما سلول‌هاى بدن به اثر آن مقاومت نشان مىدهند . مبتلايان اصلى اين نوع از ديابت افراد بالاى 40 سال هستند و در بين كسانى كه وزن اضافى دارند شيوع بالايى دارد . اين بيمارى به آهستگى شروع شده و اغلب در طى چند سال نامحسوس باقى مىماند . در مراحل ابتدايى ممكن است رژيم غذايى براى كنترل بيمارى كفايت كند ، اما با پيشرفت بيمارى داروهاى خوراكى و گاهى اوقات تزريق انسولين ضرورت مىيابد . گاهى اوقات ديابت قندى مىتواند در طى حاملگى ايجاد شود ، اين حالت را ديابت حاملگى مىنامند و ممكن است با درمان انسولين براى حفظ سلامت مادر و جنين اصلاح شود . ديابت حاملگى معمولا بعد از تولد فرزند ناپديد مىشود . بااين‌وجود زنانى كه ديابت حاملگى داشته‌اند در زندگى خود بعد از حاملگى با احتمال بيشترى به ديابت II مبتلا خواهند شد . ديابت نوع I معمولا به وسيله‌ى واكنش‌هاى غير طبيعى در سيستم ايمنى كه باعث تخريب سلول‌هاى ترشح‌كننده‌ى انسولين در لوزالمعده است ايجاد مىشود . اين واكنش‌ها ناشناخته‌اند اما وجود عفونت‌هاى ويروسى به عنوان ايجادكننده‌ى زمينه براى بيمارى متحمل به نظر مىرسند . در بعضى از بيماران بافت‌هاى ترشح‌كننده‌ى انسولين به دنبال التهاب لوزالمعده تخريب مىشود . همچنين عامل ژنتيك ممكن است در آن نقش داشته باشد . نحوه‌ى توارث پيچيده به نظر مىرسد و فرزند فردى كه ديابت نوع يك I دارد در خطر بالايى از تشكيل همان نوع ديابت است . اما بيشتر كودكان مبتلا شده به اين بيمارى كسانى هستند كه والدين آنها مبتلا به ديابت نيستند . علت ديابت نوع دو II كمتر مشخص شده است اما ژنتيك و چاقى عوامل مهمى هستند ، يك‌سوم افراد مبتلا وابستگانى مبتلا به اين نوع ديابت دارند . ديابت نوع دو II يك مشكل اساسى در سلامت و بهداشت