احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

462

دائرة المعارف گياه درمانى ايران

معرض خطر قرار مىگيرند زيرا به‌طور مداوم با يكديگر تماس نزديك دارند . لذا خانم‌هاى خانه‌دار كه نظافت را برعهده دارند بايد حتما به اين امر واقف باشند . د ) افراد بسترى در بيمارستان‌ها و ساير مراكز درمانى : سالمندانى كه در بيمارستان و يا خانه‌ى سالمندان بسترى هستند ، بر اثر عفونت‌هاى بيمارستانى دچار اسهال مىگردند . مسئولين بيمارستان يا مراكز بهداشتى و خدماتى ذى ربط بايد با ضد عفونى كردن وسايل و لباس‌هاى بيماران و محيط زندگى آنها ، از اين امر پيشگيرى كنند . اسهال چرب ( استاقوره ) به‌طور كلى اسهال به عنوان افزايش وزن مدفوع ( بيش از 200 گرم در روز ) تعريف مىشود . معمولا قوام مدفوع كاهش يافته و دفعات ، فوريت و بىاختيارى مدفوعى نيز رخ مىدهد . در اسهال چرب افزايش ميزان چربى در مدفوع ، شلى و چسبندگى مدفوع نيز به علائم بالا افزوده مىشود . اين نوع از انواع اسهال در بسيارى از اختلالات صفراوى مشاهده مىشود كه علت آن عدم جذب صحيح چربىها در روده‌ى باريك به علت اختلالات موجود در املاح صفراوى است . اين عدم جذب صحيح چربىها منجر به افزايش ميزان چربى در مدفوع مىشود . افزايش ميزان چربى مدفوع خود باعث ايجاد حالتى شل و چسبنده در مدفوع شده كه به اين حالت اسهال چرب يا استاقوره مىگويند . در مورد بيماران مبتلا به اسهال متوسط ، تأمين مايع مورد نياز روزانه با دوزهاى اضافى ا . آر . اس معادل با حجم مدفوع از دست رفته و در بزرگسالان اين مقدار تقريبا 2 تا 3 ليتر در روز است . درمان اسهال علل اسهال متعدد است از آن جمله ، علل غذايى ، دارويى ، عفونى ، مسموميت‌ها و تغيير آب‌وهوا يا به علت بيمارى معده . در اثر مصرف گوشت و غذاهاى مانده ، فاسد و خراب ، آشاميدن آب‌هاى آلوده يا سبزيجات نشسته و آغشته به ميكروب . همچنين اطفال نيز هنگام بيرون آمدن دندان‌هايشان دچار اسهال مىگردند . در صورت وجود اسهال از محصولات گرفته شده از شير ( غير از ماست ) ، غذاهاى چربىدار ، ادويه‌جات و ساير مواد متحرك‌كننده كه ممكن است اسهال را بدتر كند بايد دورى كرد و تا زمانى كه بيمار به‌طور كامل بهبود نيافته از مصرف اين خوراكىها اجتناب كند . خوراكىهايى كه ضد اسهال هستند و مصرف آنها از اسهال جلوگيرى مىكنند به شرح زير مىباشند : خرماى سبز و كال ، خرما خرك ، مغز بادام پوست كنده ، زالزالك ، عرق نعناع ، سنجد ، آب سيب درختى ، آب هويج ، آب‌ليمو تازه ، چاى پررنگ ، سير ، خاكشير خشك به صورت كفلمه و بدون آب ، ماست شيرين كيسه انداخته شده ، ماست شيرين و تازه با پونه ، آش ماش پوست كنده ، كته برنج با ماست شيرين و تازه ، كته برنج با ماش بو داده و ماست شيرين و تازه ، آب زردك ، نان ذرت ، قهوه غليظ و تلخ ، تخم‌مرغ آب‌پز سفت با نعناع ، حريره با مغز بادام پوست كنده ، نان با نعناع تازه ، آب دم‌كرده‌ى نعناع و پونه ، كوبيده هسته انار ، كوبيده‌ى هسته‌ى انگور ، آش سماق ، آب جوشانده‌ى برگ اسفناج ، نعناع خشك ، پونه‌ى خشك ، كشك بوداده ، فوفل ، دارچين ، جوز هندى ، هيل قرابى ، آب جوشانده جفت ، پودر بلوط . براى درمان اسهال بايد گلنار فارسى ، بلوط و فوفل از هركدام 10 گرم . تخم مورد و سياه‌دانه از هركدام 20 گرم . خارخاسك و مغز ناخنك از هركدام 50 گرم همه را نيمكوب كرده و هر صبح ، ظهر و شب هر مرتبه دو قاشق از آن را بجوشانيد و آبش را صاف و شيرين كنيد و بنوشيد . قبلا صمغ عربى ، كتيرا و دو برابر كتيرا نشاسته همه را نرم بكوبيد و موقع نوشيدن آب را جوشانده ، يك