دفعات اجابت مزاج مىدانند . اما از نظر علمى مدفوع با حجم مايع 300 سىسى به بالا در 24 ساعت و وزن مدفوع بالاى 200 گرم در روز را اسهال مىگويند . ولى مورد ديگرى داريم كه دفعات اجابت مزاج بالا است ولى اسهال حقيقى نداريم و اين حالت را ( اسهال كاذب ) مىنامند . در اين اسهال خروج مكرر و متناوب حجم‌هاى كم مدفوع به دلايل مختلف داريم كه به جاى آن ترشحات مخاطى چسبناك و كف‌آلود كه گاهى به سختى با آب پاك مىشوند ديده مىشود . اين در واقع به خاطر يبوست ، سندرم روده تحريك‌پذير ، اختلال عصبى ، حركتى در عضلات و اسفنكترهاى دخيل در دفع مدفوع است كه باعث تحريك ترشح مخاطى مىشوند . اين ترشحات مخاطى جمع شده ايجاد فشار و احساس دفع را در فرد به وجود مىآورند ، لذا او مكرر به دستشويى مىرود ولى دفع مدفوع يا بسيار ناچيز است يا اصلا مدفوع وجود نخواهد داشت و فقط ترشحات مخاطى دارد . اگر هم مدفوع باشد اول مدفوع ناچيز كه معمولا هم قوام سختى دارد خارج شده و بعد ترشحات مخاطى دفع مىگردند و به‌هرحال اين شرايط ايجاد اسهال كاذب مىكند كه گاهى حتى با بىاختيارى مدفوع همراه مىشود . بدين لحاظ فرد از نظر روانى و اجتماعى شديدا آزرده مىشود و بيمار با شكايت از بيمارى خود به عنوان اسهال نزد پزشك مىرود درحالىكه در واقع اسهال ندارد و اشكال در جاى ديگر است . درمان اين نوع اسهال ، رفع همان عامل زمينه‌اى خواهد بود كه باعث ايجاد آن گرديده است . انواع اسهال حقيقى تقسيم‌بندىهاى مختلفى براى اسهال‌هاى حقيقى داريم كه به هريك از جنبه‌ى خاصى پرداخته‌اند اما مهم‌ترين جنبه‌ى كه از لحاظ بالينى بسيار اهميت دارد ، مدت زمان اسهال است . اگر يك روند اسهالى 2 هفته طول بكشد اسهال را به نام اسهال پايا و بالاى 4 هفته را تحت عنوان اسهال مزمن مىشناسيم . خود اين انواع هم زيرمجموعه‌هايى را در بر مىگيرد . در اسهال حاد برحسب علت اسهال اعم از اينكه عفونى و ناشى از عوامل بيمارىزاى مختلف يا از باكترىها ، ويروس‌ها و انگل‌هاى مختلف باشد مورد بررسى قرار مىگيرد . علت ديگر كه از لحاظ اهميت در درجه دوم است عوارض جانبى داروهاى مختلف است . به‌ويژه در مورد داروهاى پرمصرف ، مثل آنتىبيوتيك‌ها اهميت پيدا مىكند . علت سوم مواجهه با سموم مثل حشره‌كش‌ها ، آفت‌كش‌ها و گازهاى شيميايى جنگى است كه اين عوامل با اثر روى سيستم گوارشى و سيستم‌هاى كنترلى ديگر ، مثل جريان خون و اعصاب ورودى به سيستم گوارشى باعث بروز اسهال مىشوند . اسهال‌هاى پايا حالت بينابينى دارد يعنى هم علل اسهال حاد ، هم علل اسهال مزمن مىتواند در آن دخيل باشد اما شباهت بالينى بيشترى به اسهال‌هاى حاد خواهند داشت . اكثرا علل عفونى يا دارويى - شيميايى در آن دخيل‌اند . اسهال‌هاى مزمن خيلى مهم هستند و بايد زمينه‌هاى خطرناك مثل بدخيمى و يا بيمارىهاى التهابى گوارشى اوليه را در آن مد نظر باشد . اگر اين علل زمينه‌اى ، به موقع بررسى شده و تشخيص داده شوند بسيارى از موارد بسترى و جراحىهاى سنگين و پرهزينه ، حتى مرگ‌وميرهاى ناشى از سرطان‌ها و ساير علل ناتوان‌كننده‌ى سيستم گوارشى در حد قابل توجهى رفع خواهد شد و موجب صرفه‌جويى در هزينه‌هاى بهداشتى درمانى و حفظ نيروى انسانى سالم و قوى براى جامعه خواهد شد . زيرا يك بيمار بسترى علاوه بر هزينه‌ى زيادى كه به بخش بهداشت و درمان وارد كرده كه يك نيروى كار و مولد براى جامعه است و از اين لحاظ هم به چرخه‌ى