احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

409

دائرة المعارف گياه درمانى ايران

چگونگى كار قلب : كار قلب شبيه به كار يك تلمبه مىباشد . به اين معنى كه در نتيجه‌ى انقباضات منظم و پىدرپى عضله‌ى قلب ، خون در رگ‌ها به صورت دايمى جريان يافته و در تمام قسمت‌هاى بدن گردش مىكند . به اين ترتيب كه در اثر انقباض عضله‌ى قلب ، خون از حفره‌هاى قلب به عروق خروجى كه سرخرگ يا شريان ناميده مىشوند رانده مىشود . بعد از انجام هر انقباض عضله مجددا به حالت عادى درمىآيد كه در اثر آن حفره‌هاى قلب متسع و گشاد مىگردند به‌طورىكه اين حفره‌ها از خون پر مىگردند و انقباض بعدى عضله‌ى قلب ، باعث مىشود كه خون وارد شده به قلب نيز به طرف سرخرگ‌ها رانده شود و سپس در مرحله‌ى راحتى عضله ، خون دوباره حفره‌ها را پر مىكند و به اين ترتيب حركت و جريان خون در بدن بدون وقفه ادامه مىيابد . بايد دانست كه جريان خون هميشه از وريدها به سمت قلب و از قلب به طرف شريان‌ها مىباشد . هرگز خلاف اين جريان انجام نمىشود ، علت آن وجود دريچه‌هاى قلب است كه فقط به يك‌سو باز مىشوند و مسير صحيح حركت خون را در قلب تأمين مىكنند . بنابراين در اثر انقباض قلب ، خون از حفره‌هاى آن مىتواند به سرخرگ يا شريان‌ها وارد شود نه به سياهرگ‌ها . اما در مرحله راحتى يا انبساط قلب ، خون فقط مىتواند از وريدها به حفره‌هاى قلب وارد شود چون دريچه‌هاى موجود در ابتداى شريان‌ها از جريان يافتن معكوس خون جلوگيرى مىكند و مانع از ورود خون از شريان‌ها به قلب مىگردد . قلب انسان بالغ و سالم كه در وضعيت آرامش باشد در هر دقيقه 60 تا 80 مرتبه منقبض مىشود . در هر انقباض مقدار 60 - 70 سانتيمتر مكعب خون كه به قلب رسيده است به سمت رگ‌ها رانده مىشود . با توجه به موضوع فوق ، قلب در هر دقيقه 4 تا 5 ليتر خون تلمبه مىكند و به اين ترتيب است كه قلب در هر شبانه‌روز 6000 تا 8000 ليتر خون را در بدن به جريان مىاندازد . موضوع جالب توجه اينكه كار قلب در تمام مدت زندگى حتى براى يك لحظه چه در خواب و چه در بيدارى قطع نمىشود و اين ضربان در تمام حالاتى كه ساير اعضاى بدن ممكن است در حال استراحت و يا در حال فعاليت باشند ادامه دارد . هنگام كارهاى جسمانى شديد مثلا در موقع دويدن يا راه رفتن سريع و . . . احتياج اعضاء بدن به مواد غذايى و اكسيژن به مراتب بيشتر مىشود . به همين جهت در اين‌گونه موارد قلب بر ميزان كار و فعاليت خود مىافزايد تا نيازهاى افزايش يافته بدن را تأمين كند . مثلا هنگام كارهاى جسمانى خيلى شديد ، قلب به جاى 4 تا 5 ليتر خون در دقيقه ، مقدار 12 تا 14 ليتر خون به رگ‌ها مىراند . نكته قابل توجه اينكه قلب افراد ورزيده در هنگام كارهاى جسمانى شديد داراى انقباضات قوىترى مىباشد ، به‌طورى كه در هر ضربه يا در هر انقباض به جاى 60 تا 70 سانتيمتر مكعب ، حدود 120 تا 150 سانتيمتر مكعب خون را به شرائين مىراند . اين موضوع باعث مىشود كه تعداد ضربان قلب اين افراد در موقع انجام كارهاى جسمانى شديد ، خيلى زياد افزايش نيابد . اما بر خلاف موضوع فوق افرادى كه در زندگى كم‌تحرك بوده و ورزيدگى جسمانى لازم را به دست نياورده‌اند عضله‌ى قلب‌شان نيز قوى و نيرومند نمىباشد و به همين جهت قلب اين‌گونه افراد در مواقع لزوم يعنى در هنگام كارهاى جسمانى نسبتا سنگين قادر نخواهد بود كه با انقباض قوىتر ، با توجه به نيازهاى بدن ، مقدار بيشترى خون را مرتفع كند . قلب براى جبران اين نقيصه به ناچار بر تعداد ضربان يا انقباضات خود مىافزايد . چگونگى تغذيه براى سلامتى قلب و عروق رعايت اصول صحيح تغذيه براى كار عادى قلب و عروق اهميت به‌سزايى دارد . بديهى است كه افراد مختلف برحسب شرايط زندگى ، نوع كار ، تمايلات خود