احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

226

دائرة المعارف گياه درمانى ايران

دفع مايعات از داخل چشم عدم تعادل به وجود مىآيد ، به‌طور عادى موادى كه چشم را تغذيه مىكنند از مايعاتى تأمين مىشود كه اجسام مژگانى « 1 » واقع در عقب عنبيه ( در اطاق خلفى كره چشم ) توليد و ترشح مىكنند و به قسمت جلوى چشم ( اطاق قدامى كره‌ى چشم ) جريان مىيابد . در اين قسمت يعنى در اطاق جلويى كره‌ى چشم مواد زايد به حالت مايع در زاويه موجود بين عنبيه و عدسى وارد يك مجراى دفعى مىگردد . موقعى كه كار اين سيستم به درستى انجام مىشود همانند يك دستگاه ظرفشوى در آشپزخانه‌ها كه شامل يك شير آب و لگن زير آنكه داراى مجراى فاضلاب است به خوبى عمل مىكند . در چشم نيز بين ميزان مايعات توليد شده به وسيله‌ى اجسام مژگانى از يك طرف و مايعات دفع شده تعادل صحيح و كاملى برقرار مىباشد . اما در بيمارى آب سياه مجرايى كه مايعات زايد را از درون چشم به خارج هدايت مىكند دچار گرفتگى ، انسداد و يا تنگى مىشود . در اين صورت با وجودى كه مايعات جديد به اندازه طبيعى توليد و به داخل اطاق خلفى چشم ترشح مىشوند ولى مايعات زايد نمىتوانند از كره‌ى چشم خارج گردند . به عبارت ديگر موقعى كه شير آب ظرفشويى باز است گرفتگى يا انسداد مجراى فاضلاب باعث پس زدن آب در لگن ظرفشويى مىشود . در چشم چون محلى براى جمع شدن مايعات اضافى وجود ندارد لذا فشار داخل چشم افزايش مىيابد . موقعى كه فشار داخل چشم به اندازه‌اى بالا مىرود كه عصب بينايى نمىتواند آن را تحمل كند بيمارى آب سياه ايجاد مىشود . گاهى اوقات فشار داخل چشم در محدوده‌ى طبيعى بالا مىرود . ولى بااين‌وجود ، اين افزايش فشار براى عصب بينايى در فرد بسيار زياد است كه بتواند آن را تحمل كند . به عبارت ديگر در بعضى موارد ممكن است فشار داخل چشم يك فرد مبتلا تقريبا به اندازه‌ى فشار داخل چشم بعضى افراد سالم باشد ولى چون ميزان فشار داخل چشم در اين بيمار قبل از ابتلا به‌طور عادى كمتر بوده لذا افزايش فشار تا اين ميزان نيز براى عصب بينايى غير قابل تحمل مىشود و باعث بروز بيمارى آب سياه مىگردد . دو نوع شايع از آب سياه وجود دارد ( حاد و مزمن ) و دو نوع نادر نيز وجود دارد ( مادرزادى و ثانويه ) . آب سياه حاد به صورت ناگهانى ايجاد مىشود و موجب از دست رفتن سريع بينايى و درد شديد چشم مىشود . بالعكس آب سياه مزمن به صورت آهسته پيشرفت كرده بدون درد بوده و معمولا سير آن چند ساله است . ممكن است تا هنگامى كه چشم‌ها شديدا آسيب ببينند علايم قابل توجهى ايجاد نكند . هر دو نوع داراى شيوع خانوادگى مىباشند . آب سياه ثانويه به دليل يك اختلال زمينه‌اى رخ مىدهد كه مىتوان از التهاب يووه يا برخى داروهاى به‌خصوص مانند قطره‌هاى چشمى كورتون نام برد . شكل نادر ديگر آب سياه مادرزادى است كه به دليل نقص دستگاه تخليه چشم است . آب سياه مادرزادى از هنگام تولد وجود دارد و مىتواند منجر به كورى شود . آب سياه ثانويه نيز مىتواند منجر به كورى شود . آب سياه با اندازه‌گيرى فشار درون چشم توسط وسيله‌اى به نام تونومتر « 2 » تشخيص داده شده و بايستى سريعا تحت درمان قرار گيرد . ابتدا براى كاهش فشار چشمى قطره‌هاى چشمى استفاده مىشود . در برخى موارد براى افزايش تخليه و پيشگيرى از افزايش فشار چشم لازم است جراحى صورت گيرد ، درمان درست و مناسب به‌طور معمول از فقدان بعدى بينايى جلوگيرى مىكند . آب سياه حاد انسداد ناگهانى سيستم تخليه در چشم موجب

--> ( 1 ) . Ciliary Body ( 2 ) . Tonometer