احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
186
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
چشم در علم پزشكى قرنيه ، عنبيه ، عدسى ، عصب بينايى ، عضلات خارجى و ضمايم چشم به شرح زير قابل تعريف مىباشد . قرنيه : قرنيه يك بافت شفافى است كه اندازه و ساختمان آن را مىتوان تقريبا با شيشه ساعت مچى كوچكى مقايسه كرد . ضخامت قرنيه در افراد بالغ بهطور متوسط در مركز 52 / 0 ميلىمتر و در اطراف 65 / 0 ميلىمتر مىباشد . همچنين قطر افقى آن 75 / 11 ميلىمتر و قطر عمودى آن 6 / 10 ميلىمتر است . يكى از بيمارىهاى قرنيه زخم قرنيه است كه در اثر كمبود ويتامين A به وجود مىآيد . عنبيه : عنبيه داراى سطحى صاف و يك سوراخ گرد مركزى به نام مردمك است . عنبيه در مجاورت سطح قدامى عدسى واقع است . عدسى : عدسى كه از نظر ساختمانى محدب الطرفين مىباشد ، بىرنگ و تقريبا شفاف است كه ضخامت تقريبى 4 ميلىمتر و قطر 9 ميلىمتر دارد . عدسى در پشت عنبيه آويزان است . در جلوى عدسى مايع زلاليه و در پشت آن مايع زجاجيه قرار دارد . در عدسى هيچگونه اعصاب درد و عروق خونى وجود ندارد . كار عدسى متمركز كردن تصاوير بر روى شبكيه است . يكى از بيمارىهاى آن كدورت عدسى است كه به آن كاناراكت مىگويند ، شيوع اين بيمارى معمولا از سن 60 سالگى مىباشد . عصب بينايى : عصب بينايى مجموعهاى از رشته عصبهايى است كه همچون كابل سيمى ، چشم را به مغز متصل مىكند و باعث ارتباط چشم با مغز مىگردد و درصورتىكه آسيب ببيند هرگز قابل ترميم نخواهد بود . غدهى اشكى : بيشترين حجم مايع اشك توسط غدهى اشكى توليد مىگردد . ترشحات حاصل از غدهى اشكى اصلى ، در اثر هيجان يا تحريك فيزيكى افزايش مىيابد . اين موضوع سبب جارى شدن مقادير فراوان اشك بر روى لبهى پلكى مىشود . اشك به صورت لايهاى بسيار نازك روى سطح قرنيه ، آن را به يك سطح شفاف و صاف تبديل مىكند . همچنين مرطوب كنندهى چشم بوده و اثر ميكروبكشى هم دارد . عضلات خارجى چشم : بهطور كلى شش عضله خارجى ، حركت هركدام از چشمها را كنترل مىكنند . اين عضلات عبارتند از عضلهى راست و دو عضله مايل . وظيفه عضلات راست به ترتيب نزديك كردن ، دور كردن ، پايين آوردن و بالا بردن گلوب است . دو عضلهى مايل چشم عمدتا حركات چرخشى و كمى هم حركات بالا و پايين گلوب را كنترل مىكنند . ضمايم چشم : عبارتند از ابروها ، پلكها و مژهها 1 - ابروها : چينهايى از پوست ضخيمشده هستند كه توسط مو پوشيده شده است . 2 - پلكها : پلكهاى بالايى و پايينى ، چينهاى پوستى تغيير يافتهاى هستند كه كارشان محافظت از بخش قدامى كره چشم است . عمل چشمك زدن باعث كمك به ايجاد اشك در چشم مىگردد . ورقهى اشكى سبب محافظت قرنيه مىگردد . هنگامى كه چشمها باز هستند ، پلكهاى بالا و پايين در حالتى قرار دارند كه به آن شيار پلكى مىگويند . همچنين مجموعهاى از عضلات مسئول باز و بسته شدن پلكها هستند .