احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
168
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
مىشوند . بهر رنج و غم بشر روح و روان انبار نيست * گر تو آسانگير باشى زندگى دشوار نيست اين هيجانات و فشارهاى روحى از طريق رفلكس باعث انقباض بعضى از سرخرگهاى سر از جمله آنهايى كه به مغز خون مىدهند مىشود . اين انقباضات باعث كم شدن خون قسمتى از مغز شده كه اين كمخونى عامل خبردهنده يا علائم پيشرس سردرد مىباشد . اين كمخونى به مرور شديدتر گشته و باعث تغييراتى در ديوارهى رگها مىگردد . اين تغييرات موجب شل شدن ديوارهى عروقى خون شده و اين عروق حدود 24 تا 48 ساعت تونوس ( سفتى ) خود را از دست مىدهند و فشار موجود در رگها موجب گشادى آنها گشته و ضرباتى شديد به صورت كلنگ زدن يا ضربه زدن براى بيمار به وجود مىآورد و به نظر مىرسد كه گسترش بيش از حد جدار عروق باعث پيدايش ميگرن باشد . اثرات ثانوى كمخونى نيز خود عامل ديگرى در تشديد سردرد ميگرن به حساب مىآيد . اگر سندرم ميگرن در مراحل اوليه و پيشرس به وسيلهى تركيبات تارترات ارگوتامين سد شود سردرد شديدى به وجود نمىآيد ، اين تركيبات مىتوانند از ايسكمى يا كمخونى اوليه عروق جلوگيرى كرده و مانع به وجود آمدن سردرد شوند . مكانيسم بروز حمله ميگرنى را مىتوان بدين طريق شرح داد . احتباس آب و نمك در بدن ، كه اين بيشتر در نزد زنان بلند قدى كه مبتلا به حالت عصبانى و بىگذشتى ، زودرنجى و تحريكپذيرى هستند ، مشاهده مىگردد . در روزهاى اول قاعدگى كه الدسترون خون و ادرار زياد مىشود اين سردرد شدت مىيابد . يكى از عوامل ميگرن ، انقباض عروق خواهد بود . عامل ديگر ، انبساط عروق است كه در اين مرحله اطراف عروق مايعات پولى پپتيدى شبيه به برادى كينين يافت مىشود و علت پيدايش آن معلوم نيست . كسانى كه دچار سردرد ميگرنى هستند ، در صورت يبوست و يا خشكى مزاج اول بايد به درمان آن بپردازند و مراقبت كنند كه هيچگاه تعادل دستگاه گوارش به هم نخورد و معده روزى يك يا دو مرتبه به راحتى كار كند . براى درمان يبوست ( به قسمت مربوط به يبوست در همين كتاب مراجعه نماييد ) و نيز بايد بر خود مسلط شوند و با تمرينات پىدرپى ، بدون توجه به گرفتارىهاى متعدد خود را خندان و شادمان نگهدارند . گردش ، تفريح ، مجالس و محافلى كه شادمانى در آن حكمفرماست بسيار مفيد است . از فكر زياد ، حساسيتهاى بيش از حد در مورد كار يا گرفتارىهاى زندگى ، حرص و جوش ، غم و غصه ، ناراحتى و عصبانيت ، گريه ، حضور در مجالس عزا ، شركت در مكانهاى شلوغ و پر سروصدا ، رفتن به ارتفاعات مانند كوه و بام منازل و غيره دورى گزينند و از تند رفتن با وسايل نقليه مخصوصا در شيبها ، تماشاى اشياء گردان يا سريع الحركت ، تماشاى فيلم خصوصا فيلمهاى وحشتناك يا غمناك ، گوش كردن يا خواندن اخبار مخصوصا خبرهاى نامساعد ، مطالعه پى در پى ، كارهاى طاقتفرسا ، بىخوابى شب ، مصرف دخانيات ، مصرف نوشابههاى الكلى ، نوشيدن چاى يا قهوه ، خوردن غذاهاى مانده و كنسرو شده و غذاهاى سرخكرده و ادويهجات و شيرينىهاى قنادى و سركه و ترشيجات و بستنى و آب يخ يا نوشيدنىهاى يخ كرده پرهيز كنند . براى درمان ابتدا بايد خلط غالب را در بدن تنظيم سازيد . بدين منظور ( به قسمت اخلاط اربعه در همين كتاب مراجعه شود ) و اگر دموى مزاج بوديد و پرخونى داشتيد به طريق حجامت يا طريق ديگر خون كم كنيد سپس به مداوا بپردازيد . به عنوان مسكن موقت هنگام شروع سردرد