عوامل فردى مانند اختلال در شخصيت فرد ، فقدان عزت نفس ، عدم مهارت لازم در برقرارى ارتباط با ديگران ، نقص جسمى ، فشارهاى روانى به علت حوادث و محروميت‌ها ، كنجكاوى و تقليد و لذت‌جويى 2 . عوامل اجتماعى مانند : عدم وجود عدالت اجتماعى ، نابرابرىهاى طبقاتى ، در دسترس بودن و آسان بدست آوردن مواد مخدر ، ساير مشكلات و ناراحتىهاى اجتماعى و فريب دشمنان دوست‌نما 3 . عوامل اقتصادى مانند : بحران‌هاى اقتصادى ، بيكارى ، گرسنگى ، تورم ، مهاجرت ، رفاه اقتصادى و عدم رفاه اقتصادى 4 . عوامل سياسى مانند : جنگ و سياست‌هاى استعمارى دول خارجى 5 . عوامل خانوادگى مانند : طلاق ، مشكلات خانوادگى ، ناسازگارى با خانواده ، روابط بد و نامطلوب بين اعضاى خانواده ، تبعيض بين فرزندان و حضور فرد معتاد در خانواده 6 . عوامل فرهنگى مانند : بىسوادى يا كم‌سوادى و فقدان احساس مسئوليت . لازم است بدانيد كه هيچ خانواده‌اى از خطر اعتياد در امان نيست ، آمار نشان داده است كه اين مواد سالانه حدود 5000000 نفر را به كام خود مىكشد ؛ لذا اگر خانواده لحظه‌اى غافل شود بلافاصله ممكن است عزيزش گرفتار گردد . علايم و نشانه‌هاى شخص معتاد عبارتند از : 1 . تغييرات شخصيتى و خلق و خوى فرد معتاد : بىتفاوتى نسبت به كار و مسئوليت‌ها ، اجتناب از حضور در جمع دوستان و خانواده ، شب‌ها بيدار ماندن تا ديروقت ، نامنظم بودن در كارها ، بدقولى با ديگران ، تمايل به پنهان‌كارى ، دروغگويى ، دادن وعده‌هاى دروغ ، دزدى به علت مشكلات مالى يا براى فراهم كردن مواد مصرفى ، بىتفاوتى به قواعد و مقررات اجتماعى ، بىتفاوتى به اصول اخلاقى و ارزش‌هاى مذهبى و خيالبافى و دچار اوهام شدن . 2 . تغييرات فيزيكى و جسمى فرد معتاد : لرزش دست ، كم‌اشتهايى ، لاغرى ، مشكلات دستگاه گوارشى و يبوست ، كبود شدن اطراف لب‌ها و چشم‌ها ، از دست دادن استعداد و حافظه ، عدم تمركز و اختلال حواس ، ناتوانى جنسى ، خستگى و افسردگى و در بعضى موارد : بىخوابى ، عصبانيت زياد ، كم‌تحملى ، ناتوانى در صحبت كردن عادى و گاهى اختلالات و مشكلات ريوى مانند : تنگى نفس يا آب‌ريزش مداوم از چشم يا بينى و صدمات جدى به قلب ، ريه و كليه ، ابتلا به انواع سرطان‌ها و زمينه‌سازى براى بيمارىهايى مانند : ايدز ، هپاتيت ، سل و ديگر امراض مسرى . امّا درصورتىكه خداى نكرده معتاد شده‌ايد و تصميم به ترك گرفته‌ايد ؛ ضمن مصرف داروى ترك كه شرح خواهم داد ، بايد از آب‌ليمو ، شربت ليمو ، شربت خمار ، رب غوره ، چربىجات ، مغز ، ريوند چينى و دم‌كرده‌ى سنبل الطيب استفاده كنيد . به عنوان داروى ترك نيز بايد هر روز صبح و عصر آب جوشانده‌ى ريشه‌ى زرشك و آب‌ليمو ميل فرماييد . * تخم تاتوره‌ى سياه 5 گرم و زنجبيل و ريشه‌ى ريوند چينى از هركدام 10 گرم را نرم بساييد ، بعد با كمى آب زرشك خمير كرده و حب‌هايى به شكل دانه‌هاى تسبيح و به اندازه‌ى يك عدد نخود بسازيد و روزى يك تا سه عدد از آن را ميل كنيد و اگر بازهم در طول روز احساس خمارى كرديد ، در آن هنگام نيز يك عدد ميل فرماييد . * هر روز به جاى صبحانه انگور يا آب انگور فراوان بخوريد و تا ظهر هيچ‌چيز ديگرى ميل نكنيد و اين كار را تا 40 روز ادامه دهيد . * مقدارى يونجه‌ى تازه را با مقدارى الكل سفيد در ظرفى سربسته بريزيد تا حدود 60 روز بماند ، بعد بدين ترتيب شروع به مصرف كرده و هر مرتبه كه خمار شديد يك فنجان از آن را با آب مخلوط كنيد و بنوشيد و فورا از ترياك استفاده كنيد تا بدتان بيايد و بدين‌گونه ترك نماييد و در طول مدتى كه داروى ترك را استفاده