محمد مهدى اصفهانى
196
مجموعه فهرست گزيده نسخ خطى فارسى آسياى ميانه و قفقاز در علوم پزشكى ( فارسى )
قرمز ، لاجورد و كمند لاجورد است . نسخه رطوبت ديده و خطخوردگى دارد . حاشيهنويسى شده و در حاشيه تصحيح شده است . در پايان نسخه در چهار برگ ادعيهاى جهت زيادى شير زن ، حيوان و جهت سردرد و غيره آمده است . در ابتداى نسخه « 4 » برگ از كتاب قرابادين قادرى و از دستور العلاج و تحفة المؤمنين آورده شده است و مشتمل بر پنج مقاله است . مقاله 1 . در حفظ صحّت و معالجات كلّى مشتمل بر دو باب است . 2 . در امراضى كه حاصل بود از سر تا قدم و علاج آنها مشتمل بر 20 باب است . 3 . در حميّات است . 4 . در امراضى كه در ظاهر بدن حالت مىشود و معالجات آنها مشتمل بر هفت باب است . نك : فهرست نسخههاى خطى كتابخانه مرعشى ، ج 28 ، ص 453 ، شمارهء 11298 ، ج 7 ، ص 243 ، شمارهء 2662 . « شمارهء ثبت : 429 PAC » * 153 منافع اعضاء حيوان طب ، فارسى از : ناشناخته . آغاز : « واملوبن و نبيرمايه اشتر . . . و اين نه قراط باشد . بنير مايهء خرگوش را تازه باشد با شراب مار گزيده را سود دهد و تازه از بهر اين گفتهاند كى تازه خوش تر باشد . خون خرگوش بريان كرده با شراب بدمند بادزهر تير ارمنى است » . انجام : « حرف الهاء هدهد . اندران خانه كى هدهد ماوى برد ارضه نباشد زهى هدهد را اندر داروى چشم به كار دارند خاصّه بر جايكاه موى قرونى كه در چشم برآيذ طلى كنند موى زايل كند و السلام . تمام شد كفتار اندر منافع اعضاء جانورانى و از بس اين كفتار كتاب قرابادين آغاز كرده شود ان شاء اللّه و حسبنا اللّه وحده و نعم آمين و نعم المولى و نعم النصير » . گزارش متن : كتابى است ، در طبّ از تصانيف بسيار قديم ، اعضاى حيواناتى كه در طبّ و تداوى به كار مىرود به ترتيب حروف تهجّى آورده شده است . به احتمال قوى اين كتاب ترجمهء « منافع الحيوان » عيسى ، فرزند على طبيب بغدادى باشد كه طبيب مخصوص متوكل عباسى ( 256 - 279 ) بود . از اين كتاب در تاريخ الادب العربى