محمد مهدى اصفهانى
194
مجموعه فهرست گزيده نسخ خطى فارسى آسياى ميانه و قفقاز در علوم پزشكى ( فارسى )
8435 ؛ فهرست نسخههاى خطى كتابخانهء ملى تركمنستان ، ص 179 ، شمارهء 1 / 473 - 2 . « شمارهء ثبت : 427 PAC » * 151 غياثيّه - چهار مقاله طب ، فارسى از : نجم الدين محمود ، فرزند صاين الدين ، الياس شيرازى . م . 730 ق . آغاز : « باب يازدهم در معرفت احوالى كه دلالت بر نيكى و بدى حال بيمار و بيمارى كند » . انجام : « باب بيست و دوّم در نطولات نطولى كه صداع سوداوى را سود دارد . . . نطول بابونه اكليل الملك تخم كرفس تخم بابونه آويشن زيرهء كرمانى مرزنگوش شبت برگ سداب بجوشانند و سر را به بخار آن فرودارند و اللّه اعلم بالصّواب و اليه المرجع و المآب » . گزارش متن : مشتمل بر چهار مقاله و هر مقاله نيز داراى چند باب است . مقاله 1 . در علم نظرى طب است . 2 . در علم عملى طب ؛ در علّت هر عضوى از اعضاء از سر تا قدم و معالجت آن . 3 . در ذكر ادويهء مفرده و اين مقاله بر ترتيب حروف تهجّى آمده است . 4 . در ذكر ادويهء مركبّه و داراى 22 باب است . و اين كتاب در برخى از فهرستهاى اروپائى و در نسخهء انستيتوى ككليدزهء گرجستان از مصنفات ابو على سينا به نام « ترجمهء شرح اسباب » ناميده شده است . از برگ « 67 تا 71 » رسالهء ديگرى در طبّ بدين آغاز آمده است : « حكيم على الاطلاق از دار الشفاى رحمت و نسخه كامل الصناعة قدرت به موجب خلق لكلّ داء دواء . . . » . انجام : « به ريسمانى بسته در آب اندازند جميع ماهيان بر آن كوى جمع آيند » . گزارش نسخه : نوع خط : نستعليق ، حواشى به شكستهء نستعليق * تاريخ كتابت : سهشنبه 4 جمادى الاخر 1115 * عنوانها و نشانيها : شنگرف * نوع كاغذ : شرقى * تعداد برگ : 66 و 5 افزودگى * تعداد سطر : 17 * اندازهء متن : 16 * 5 / 9 سانتيمتر * اندازهء جلد : 5 / 20 * 7 / 15 سانتيمتر * نوع جلد : مشمعى قرمز . ويژگيهاى نسخه : در پايان نسخه اسامى پنجاه نفر از اطبّا ، كه كتاب ادويهء مفرده تحرير نمودهاند آورده شده است . داراى ركابه است . حاشيهنويسى شده و در حاشيه تصحيح شده است .