محمد مهدى اصفهانى
173
مجموعه فهرست گزيده نسخ خطى فارسى آسياى ميانه و قفقاز در علوم پزشكى ( فارسى )
است . و حمد بىحد و ثناى بىحد مر پادشاهى را كه نعم و احسان او در حق انسان بيرون از حد و بيان است ، گواه بر كمال قدرت او طبائع اصول و صورت اركان است » . انجام : « اگر سركه ترشى در آفتاب نهند تا گرم شود قرقه چند در آن اندازند . . . ديگر عاقر قرحا دو درم با ده درم آب عنصل بسايند و بر ذكر طلا كنند . و اللّه اعلم بالصواب . تمت كفايه منصورى » . گزارش متن : مبنى بر دو فن است : فن اوّل : در تقسيم طبّ به نظرى و عملى است و طبّ نظرى : مشتمل بر يك مقدمه و چهار مقاله است : مقالهء 1 . اسباب مادّى صحّت . مقاله 2 . اسباب صورى صحّت . مقالهء 3 . اسباب فاعلى . مقالهء 4 . احوال و اعراض و علامات . و هر مقاله مشتمل بر چند فصل است . طب عملى : مشتمل بر پنج مقاله و هر مقاله مشتمل بر دو باب و هر باب نيز مشتمل بر ده فصل است . فنّ دوّم : در ذكر ادويهء مفردهء مركبه مشتمل بر دو مقاله است . مقالهء 1 . در ذكر بعضى ادويهء مفرده كه داراى هفت باب است . مقالهء 2 . در ادويهء مركبه كه مشتمل بر بيست باب است . در روز جلوس شجاع الملك ( از پادشاهان آل مظفر ) بر تخت پادشاهى و به نام او نوشته شده است . ابواب و مقاله و اسامى امراض به شنگرف نوشته شده است . گزارش نسخه : نوع خط : نستعليق * كاتب : ملا پوريا ، فرزند ميان محمد معظم * تاريخ كتابت : عصر دوشنبه 10 جمادى الاول 1220 * محل كتابت : پيشاور ، سرآسيا * عنوانها و نشانيها : شنگرف * نوع كاغذ : شرقى ، زرد * تعداد برگ : 261 * تعداد سطر : 16 * اندازهء متن كتاب : 5 / 18 * 3 / 9 سانتيمتر * اندازهء جلد : 8 / 28 * 16 سانتيمتر * نوع جلد : تيماج دولايى جلد سوخت به رنگ قهوهاى ، عطف و لبه : تيماج قرمز ، درون تيماج قهوهاى روشن ، روى جلد آثار موريانهاى به چشم مىخورد . ويژگيهاى نسخه : ابواب و مقالهها و اسامى امراض به شنگرف نوشته و داراى ركابه است . نك : فهرست نسخههاى خطى فارسى ، ص 585 ؛ كشف الظنون ، ج 2 ، ص 1501 ؛ الذريعه ، ج 18 ، ص 100 . « شمارهء ثبت : 1 / 332 - PAC » *