محمد مهدى اصفهانى

140

مجموعه فهرست گزيده نسخ خطى فارسى آسياى ميانه و قفقاز در علوم پزشكى ( فارسى )

سدهء هفتم هنگامى كه ابو بكر سعد بن زنگى از اتابكان سلغرى در فارس فرمانروائى داشت به شيراز باز آمده و در سال 655 ق كتاب معروف بوستان را در پنج هزار بيت در بحر تقارب نوشته است . بوستان و گلستان سعدى يك دورهء كامل از حكمت عملى است ، علم سياست و اخلاق و تدبير منزل را به جوهر كشيده و در اين دو كتاب به دلكش‌ترين عبارات در آورده است و در عين اينكه در نهايت سنگينى و متانت است از مزاح و طيبت هم خالى نيست و چنان‌كه خود مىفرمايد : « داروى تلخ نصيحت به شهد ظرافت برآميخته تا طبع ملول از دولت قبول محروم نماند » و انصاف اين است كه بوستان و گلستان را هرچه مكرر بخوانند اگر اندكى ذوق باشد ملالت دست نمىدهد « 1 » . گزارش نسخه : نوع خط : نستعليق زيبا * تاريخ كتابت : غره ربيع الاول 987 ق * عنوانها و نشانيها : شنگرف * نوع كاغذ : شرقى - زرد * تعداد برگ : 150 * تعداد سطر : 13 * اندازهء متن كتاب : 16 * 5 / 8 سانتيمتر * اندازهء جلد : 21 * 12 سانتيمتر * نوع جلد : مشمعى به رنگ قرمز و عطف قهوه‌اى روشن است . ويژگيهاى نسخه : تمام برگها مجدول به طلا ، لاجورد ، مشكى و زعفران است و اشعار در دو ستون مجدول نوشته شده است . و در برگ 149 مهر بيضىشكل مشكى وجود دارد ولى ناخوانا است . و مهر مربعى در برگ 75 وجود دارد كه « بسم اللّه الرحمن الرحيم » نوشته شده است . نسخه به اسم حسن بيگ كتابت شده و آغاز ديباچهء كتاب افتاده است . داراى ركابه است . ترقيمهء كاتب : « غريق رحمت يزدان كسى باد كه كاتب را بالحمدى كند ياد » نك : الذريعه ، ج 9 ، ص 447 و ج 3 ، ص 155 ، شمارهء 542 . « شمارهء ثبت : 65 P - K » * 149 ناصريّه - ناصر الملوك طب قديم ، فارسى از : ابو القاسم ، فرزند محمد جعفر ، نائينى اصفهانى ، ملقب به سلطان الحكماء .

--> ( 1 ) . از فروغى .