ستوده شده است بدين لحاظ كه بسيارى از داروها و درمانها و پديده‌هاى علمى از تجربه بدست آمده است . در فصل دوم مقاله هشتم حيوان شفاء گويد : [ كاهوى بيابانى و بستانى ] « و قد حكى لى شيخ ممّن كان يحبّ الصّيد و كان من الثّقات أنّه عاين الحبارى تقاتل الأفعى ، و تنهزم عنه الى بقلة تتناول منها ، ثم تعود ، و لا يزال ذلك دأبها ، و أنّ هذا الشيخ قد كان قاعدا عند مصيدته فى كنّ غائر فعل القنصة ، و كانت البقلة قريبة من مسكنه فلمّا اشتغلت الحبارى بالأفعى قلع البقلة ، فعادت الحبارى إلى منبتها ففقدتها و أخذت تدور حول منبتها دورانا متتابعا حتّى خرّت ميتة . فعلم الشيخ أنّها كانت تتعالج بأكلها من اللّسعة . و لمّا شرح لى لون البقلة و شكلها خمّنت أنّها الخسّ البرّىّ » « 1 » . ترجمه : حبارى بضم اول و الف مقصوره : پرنده‌ايست آبى از جنس مرغابى شبيه به مرغ خانگى كه آن را به فارسى شوات - بفتح اول - گويند . و قنصه جمع قانص بمعنى شكارچى است مثل طالب و طلبه . خس : كاهو را گويند . و خسّ برّى كاهوى بيابانى است در مقابل كاهوى بستانى . و مىدانيم كه كاهوى بستانى منوّم است و اندكى تلخى دارد ، كاهوى برّى از آن تلختر و منوّمتر است . يعنى پيرمردى دوستدار شكار به دو اعتماد داشتم برايم حكايت كرد كه به عيان ديده است شوات با افعى به جنگ افتاد ، و تا از افعى آسيب مىديد و شكست مىخورد به گياهى روى مىآورد و از آن گياه مىخورد و سپس بسوى افعى برمىگشت ( كه گويا آشيانه شوات در آنجا بود و جوجگانش در

--> ( 1 ) - طبعيات شفاء ، ج 1 ، چاپ سنگى رحلى ، ص 420 .