أَحْسَنُ الْخالِقِينَ « 1 » « 2 » [ ارزش علم هيأت و تشريح در معرفت اللّه ] از اين لذّات معنوى در درسهاى هيأت و علم فلك نيز در پيشگاه جانفزا و دلگشايش بهره‌مند بوده‌ايم . گوينده اين عبارت كوتاه بسيار بلند گفته است كه : « من لم يعرف علم الهيئة و التشريح فهو عنين فى معرفة اللّه » . علىقلى ميرزا در فلك السعادة آن را به صورت خبر نقل كرده است كه : « در خبر وارد است : « من لم يعرف علم الهيئة . . . » « 3 » ولى ندانم كجا ديده‌ام در كتاب كه اين عبارت از منشئات خواجه طوسى است . كيف كان انسان سلطان وحدت صنع را كه دالّ بر وحدت صانع آن است در رشته‌هاى هيأت و تشريح به شهود تام مشاهده مىكند كه اگر به اندازه يك ميكرون ( MICRON ) در نظام عالم و اندام آدم كژى و كاستى روى آورد همان است كه شيخ شبسترى در گلشن راز فرموده است : اگر يك ذره را برگيرى از جاى * خلل يابد همه عالم سراپاى و در « دفتر دل » نيز ثبت شده است كه : سراسر صنع دلدارم بهشت است * بهشت است آنچه زان نيكو سرشت است زمين حسن و زمان حسن آسمان حسن * عيان حسن و نهان حسن و ميان حسن همه حسن‌اند و ظل حسن مطلق * همه فرع‌اند و از آن اصل مشتق

--> ( 1 ) - مؤمنون / 15 ( 2 ) - قانون ، ط رحلى : صفحه 31 ( 3 ) - ص 37 ، ط 1 ، چاپ سنگى