احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
947
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
مشخصات : گياهى است از خانوادهء , Balsaminaceae چندساله به بلندى تا يك متر . برگهاى آن درشت ، باريك و دراز ، بيضى و نيزهاى نوك تيز به رنگ سبز روشن است . ساقهء آن خيلى ترد و شكننده و گوشتى است . گلهاى آن درشت به رنگ زرد و ميوهء آن به شكل كپسول كمى دراز كه دانهها در آن قرار دارند ، كپسول ميوهء رسيدهء اينگونه و ساير گونههاى اين گياه به محض تماس با دست يا چيز ديگر شكافته شده و مثل فنر دانهها را از داخل به خارج پرتاب مىكند . اين گياه داراى دو گونهء ديگر نيز مىباشد . گياه گل حنا در اروپا ، آسيا و ايران مىرويد . در ايران در گيلان ، هشتپر و راه اسالم به خلخال در ارتفاعات پايين جنگل در داخل درختان كه مرطوب و سايهدار است مىرويد . برگ گل حنا تركيب شيميايى : دومتوكسى - چهار نفتوكينون - مواد قندى - تانن . خواص درمانى : 1 - بيست گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و آب صافكردهء آن را در طى روز در سه نوبت بنوشيد . مبرّد و خنككننده و تونيك است ، مدرّ است و در موارد استسقا و دفع سنگ كليه اثر مفيد دارد . 2 - با آب جوشاندهء آن سر را بشوييد . براى تقويت و رويش مو نافع است . 3 - ضماد آن براى معالجهء عقربك پا يا داخس كه ورم انگشت و دور ناخن مىباشد و همچنين براى التيام زخم مؤثر است . تذكر : مصرف آن براى اشخاص مبتلا به بيمارى قند مضرّ است ، زيادهروى در مصرف آن ايجاد تهوع و نوعى مسموميت خفيف مىكند . ساقههاى گل حنا تركيب شيميايى : سيانيدين مونگلى كوزيد در آن وجود دارد . خواص درمانى : 1 - قسمت پايين و كهنهء آن را بجوشانيد بعد مقدارى گرد برگ خشك گل حنا را در آب صافكردهء آن بريزيد و بخوريد . براى دفع اخلاط مفيد است ، براى درد زايمان هنگام وضع حمل و درمان دراج پا و روماتيسم نافع است . 2 - گرد خشك آن را بخوريد . براى اصلاح گردش خون و تخفيف درد مفيد است . 3 - با آب جوشاندهء آن شستشو كنيد ، براى تحليل ورم و آبسه مفيد است .