احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
864
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
يارز - خنجك - راقو - آقوزون - الوچ - و نوشك - قسقان . Lentisque de Bombay - Persian turpentine tree . مشخصات : گياهى است از خانوادهء Anacardiaceae ، درختى است كوچك به بلندى سه تا هفت متر و گاهى در شرايط مناسب تا پانزده متر نيز مىرسد و تنهء نسبتا قطور ، ناصاف با پوستهاى صاف و تيره رنگ . برگهاى آن شانهاى فرد با دمبرگ ، هر برگ مركب از يك تا سه برگچهء تخممرغى است . يا بيضى كشيده و نوكدار دارد كه ابعاد آن 10 - 3 * 7 - 5 / 1 سانتىمتر است . روى برگها سبز روشن مايل به آبى براق و پشت برگ سبز مات و كنار برگها كمى مژهدار است . گلها گروهى خوشهاى باز . ميوهء آن كروى و كوچك در ابعاد يك نخود كمى بزرگتر با يك دم دراز داراى پوست سبز كه دانهاى در آن وجود دارد ، پوست سبز ميوه معطر و دانهء آن روغنى است . اين درخت در شمال سوريه ، شمال عراق ، افغانستان تا پنجاب و كشمير انتشار دارد . در ايران در مناطق مختلف از جمله ارتفاعات زاكروس تا بلوچستان مىرويد ، كردستان در تنگه ديناور ، كوه شاهوو اشتران كوه - غرب در قصر شيرين ، مهران ، پشتكوه و بيستون - لرستان در خرمآباد و شهبازان - خوزستان در دو گنبدان و انديمشك - فارس در كازرون ، كتل كمارج و نيريز - كرمان در حاجىآباد ، باغين و راه شهداد - جيرفت در سبزواران - بلوچستان در سرباز ، ايرانشهر ، كاروندا ، خاش ، زاهدان و كوه بمپشت - سيستان در كوه ملك سياه - خراسان در بيرجند و قائن و در حوالى يزد ديده مىشود . برگ كلخونك خواص درمانى : 1 - آن را نرم بساييد بعد با آب خمير نموده و بر سر ضماد كنيد . موها را دراز و سالم نگه مىدارد . 2 - تازهء آن را بكوبيد و ضماد كنيد . باعث روياندن مو در جايى كه ريخته شده مىشود . 3 - آن را نرم بكوبيد و با سركه مخلوط كنيد و بماليد . براى رويانيدن مو و نرم كردن موى سر مؤثر است . گال برگ درخت كلخونك مشخصات : روى برگهاى درخت كلخونك در اثر نيش حشرهاى به نام , Pemphigus Utricularius گالهايى ايجاد مىشود كه به شكل انجير كوچك روى برگها ظاهر مىشود . تركيب شيميايى : دوترى ثرپن اسيد ، پيستاسيه نونيك اسيد A و پيستاسيه نونيك اسيد B ، 3 / 1 درصد اسانس غنى فرّار شامل كاپريليك اسيد ، آرمادندرن ، كامفن - دى . ال ليمون ، آلفا . ترپى نئول ، الفا . دى . پينن .