احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
738
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
تركيب شيميايى : تانيك اسيد - پروتوكاتچىنيك اسيد - مواد پيروكاتچين - يك نوع تانن به نام كينو - يك مادهء رنگى قرمز . خواص درمانى : 1 - در استعمال داخلى . خنككننده و قابض و تونيك است ، معرّق است و مسموميت را بر طرف مىسازد 2 - خاكه ارهء نرم آن را با برنج بپزيد و بخوريد . براى قطع خونريزى مفيد است . 3 - در استعمال خارجى براى ناراحتىهاى صفراوى و رفع التهاب و سردرد گرم و كاهش تب و ناراحتىهاى پوستى و تقويت ديد چشم مفيد است . صبر زرد نامهاى ديگر : صبر - صبر سياه - صبارا - صبر سقوطرى - چادروا - چادرواى - چدرووا - اوورا - اوزا - اوزاى - اوزاىزرد - اوزاىزردحزينه - آلوئيس . مشخصات : صمغ گياهى است از خانوادهء Liliaceae ، كه گونههاى مختلفى دارد . اينگونهها اغلب بهطور كلى بدون ساقه و يا داراى ساقهء كوتاه و برگهاى ضخيم و گوشتى بدون دمبرگ و گروهى به رنگ سبز مايل به قرمز و دراز و نوك تيز مىباشند كه در كنارهء برگها در بعضى گونهها خارهاى نوكتيز و محكم و كوتاه و دور از هم ديده مىشود . طول برگها در برخى گونهها تا دو متر هم مىرسد . گلهاى آنها در روى يك محور به شكل سنبله ظاهر مىشوند . بلندى اين گياه 180 - 150 سانتيمتر است و برگهايش شبيه به برگ عنصل ولى از آن بلندتر و عريضتر است ، در برگهاى آنها عصارهء فراوانى وجود دارد كه شفاف ، چشبنده ، سبزرنگ و خيلى تلخ است و به وسيلهء دستگاههاى مخصوص و يا قرار دادن قطعات برگ آنها در آب جوش صمغ را استخراج مىكنند . صبر زرد چند نوع است كه سه نوع آن با نامهاى هندى و عربى و ايرانى مشهور است . در بازار تجارت بينالمللى مرغوبترين نوع صمغى است كه بسيار تلخ و به رنگ زعفرانى يا سرخ تيره ، صاف ، برّاق و ترد باشد و در حين شكستن ريزريز شود و بوى آن شبيه مرّمكّى است ، مقطع آن مانند بلور و گياه صبر 1 - مقطع گل 2 - گل