احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

69

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

قرمزرنگ يا قرمز مايل به زرد يا كرم مايل به قرمز است . گل آن سرخ غباردار با ريشك‌هاى بسيار نازك مانند مو ، ميوهء آن به اندازهء دانهء شاهدانه و به رنگ زرد ، دانه‌هاى داخل ميوه از دانهء خردل ريزتر و قرمز مايل به زرد است ، طعم اين گياه تلخ و تند است . اين گياه گونه‌هاى مختلف دارد ، در ايران در اطراف تهران ، كرج ، دامنه‌هاى البرز ، كندوان ، پل زنگوله ، در ديلمان در مزارع غلات ، در شوش ، ازنا ، همدان و در اصفهان در شاه‌كوه ، انگل روى گياه Lactuca orientalis ، در كازرون فارس انگل روى Vicia و در بندرعباس انگل روى شنبليله ، گونه‌هاى ديگر آن در جزيرهء هرمز ، قشم و در كرمان در كوه جوپار بر روى آر تميز يا هاو در كوه لاله‌زار روى آويشم و آزر به ديده مىشود . افتيمون علاوه بر گياهان فوق به يونجه ، سرو كوهى ، گياهان خانوادهء نيلوفر صحرايى ، گياه شيرپنير ( غاليون ) ، بومادران و گياهان ديگرى نيز حمله مىكنند . اين گياه در بسيارى از نقاط روى زمين موجود است و در دامنهء كوهها تا ارتفاع 2000 مترى نيز مشاهده مىگردد . طبيعت آن : نسبتا گرم و خشك است . خواص درمانى : 1 - اگر خورده شود . مدّر و قاعده‌آور است ، براى درمان لقوه و خواب رفتن اعضاء بدن و درد مفاصل مفيد است ، سردردى كه از فكر زياد باشد و فكر و خيالات بد و ناپسند و جنون مانيا « 1 » و خفقان را درمان مىكند . از پيشرفت سرطان جلوگيرى مىكند و براى اشخاص پير و سالمند و همچنين مزاجهاى سوداوى نافع است . 2 - آب دم كردهء آن را بنوشيد . خون را صاف مىكند و محلل و مسهل سودا و بلغم است . 3 - يك مثقال از آن را بجوشانيد و با نبات شيرين كرده و بخوريد . براى گوارش مفيد و برودت و سردى معده را بر طرف مىسازد . 4 - هر روز يك مثقال از آن را بجوشانيد بعد مقدارى گز خونسارى در آب آن حل كنيد سپس صاف نموده و بنوشيد . يبوست و زخم معده را درمان مىكند . 5 - آن را نرم بساييد و با عسل خمير كرده و هر روز صبح و عصر هربار يك قاشق چايخورى از آن را ميل كنيد . جهت نشاط روح مؤثر است ، ترس و وحشت را از بين مىبرد ، صداع و تشنج امتلائى و دلهره و اضطراب را بر طرف مىسازيد ، عصبانيت ، كابوس و ماليخوليا ، صرع و فلج القوه را درمان مىكند . 6 - اگر تا يك هفته هر روز 35 گرم از آن را نرم بساييد و در شير تازه دوشيده بخيسانيد بعد با 75 گرم سكنجبين مخلوط كنيد و بخوريد و يا آن را بجوشانيد و آب آن را در بينى بچكانيد و يك قاشق

--> ( 1 ) . نوعى بيمارى روانى است كه بيمار به ديگران حمله مىكند و آزار مىرساند .