احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

680

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

مشخصات : گياهى است از خانوادهء Resedaceae ، درختچه‌اى است پرشاخه و بالارونده . شاخه‌هاى آن نرم و صاف است . برگهايش باريك و گلها با دم گلى خيلى كوتاه است . ميوهء آن گوشتى كروى و يا تخم‌مرغى است . اين درختچه در سواحل درياى عمان ، در اطراف بندرعباس و در دالكى فارس و چاه‌بهار ديده مىشود . خواص درمانى : شاخه‌ها و برگها و گل‌هاى آن را سرخ كنيد بعد خشك نموده و نرم بساييد و گرد آن را روى زخم‌هاى خشك و جراحتها بريزيد . التيام‌دهنده است . شاهتره نام‌هاى ديگر : شاهترج - شاتره - تلخى - معرب - فومتر - اصفورن - شجرة الدم - سلطان البقول - بقلة الملك - پيت‌پاپارا . Fumeterre - Fumitory . مشخصات : گياهى است از خانوادهء Fumariaceae جنس Fumaria ، يك ساله و علفى ، برگ‌هاى آن به رنگ سبز غبارآلود و كوچك و خيلى بريده‌بريده و نوارى . گلهاى آن نامنظم به رنگ سفيد و به صورت خوشه‌اى و نوعى به رنگ بنفش مايل به قرمز مىباشد . اين گياه داراى چند گونهء مختلف است ، نوع گل بنفش مايل به قرمز در كشور ايران به‌طور خودرو و روى بانه باغ‌هاى انگور و كنار ديوارها و زمينهاى نرم و متروك مىوريد و در ارديبهشت و خرداد گل مىدهد . نوع گل سفيد در نقاط مرطوب و سايه‌دار و كنار نهرهاى آب در ايران در اطراف تهران ، ورامين و در دامنه‌هاى البرز ، گيلان ، مازندران ، گرگان ، آذربايجان و فارس در اطراف شيراز و كازرون ، در خراسان در قوچان ، فريمان و نيشابور ، در كرمان در بم و در جيرفت ، در مناطق جنوبى در جزيرهء خارك و در بلوچستان انتشار دارد . نوع ديگرى از آن وجود دارد كه تا به حال در ايران ديده نشده است . طبيعت آن : مركب القوى است يعنى در حرارت ، معتدل ولى خيلى خشك است و عده‌اى آن را گرم و خشك مىدانند . تركيب شيميايى : تركيبات غيرآلكالوئيدى پنتاترياكونتان و گلوكوز و تانن و فوماريك‌اسيد در آن وجود دارد . خواص درمانى : 1 - سى تا پنجاه گرم از آن را در يك ليتر آب جوش دم كنيد و هر روز صبح و شب و هر بار يك فنجان از آب صاف‌كردهء آن را بنوشيد . خون را صاف مىكند ، سموم كبد را بر طرف مىسازد ، زردى يا يرقان را درمان مىكند ، عطش را تسكين مىدهد ، مدرّ و معرّق است ، ضدّ انگل مىباشد ، تب‌بر است و در موارد تبهاى ضعيف مصرف مىشود ، مسهل اخلاط سه‌گانه خصوصا سودا و تلخى صفرا و سوداى سوخته است .