احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
611
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
سياتيك و جرب و ريزش مو و كشتن و دفع كردن كرم معده و رفع شقاق دست و پا و درد مفاصل حاصل از بلغم و صفرا بسيار نتيجهبخش است . 2 - چهار گرم از آن را در آب جوش ريخته و بجوشانيد بعد آب آن را صاف نموده بنوشيد . صفرا را بر طرف مىسازد ، ورم و درد شصت پا يا نقرس را درمان مىكند . 3 - براى بر طرف كردن يبوست اطفال يا آب دمكردهء آن را روى شكم طفل بماليد و يا مادر آب دم كردهء سنا بخورد تا شكم طفلش كار كند . 4 - بيست گرم از آن را با سى گرم ليموعمانى خشك بجوشانيد و آب صافكردهء آن را با نبات شيرين كنيد و صبح ناشتا بنوشيد و يا بيست گرم از آن را دم كنيد و پس از خنك شدن آب آن را با مقدارى آب آلو مخلوط كرده و صبح ناشتا بنوشيد . يبوست معده كه از سردى و برودت باشد را درمان مىكند . 5 - اگر چند روز چهار برابر وزن آن روغن زيتون روى آن بريزيد و بجوشانيد و بخوريد . مسهل است و درد كمر و بواسير را درمان مىكند . 6 - آن را در سركه دم كنيد آنقدر كه غليظ شود . ماليدن آن سركه براى درمان عوارض پوستى و جرب نافع است . تذكر : زنان شيرده و باردار بايد از مصرف آن پرهيز نمايند ، مصرف بيش از حد مجاز آن ايجاد ناراحتى و آشفتگى و به اصطلاح ايجاد نوعى قولنج مىنمايد . سناى برّى نامهاى ديگر : دغدغك - درگنده - قلوته . Sene b tard - Balandier - Faux Sene - Baguenaudier - Clou . glou - Bastard Senna مشخصات : گياهى است از خانوادهء Leguminosae ، تيرهء فرعى Papilionaceae ، درختچهاى است به بلندى يك تا چهار متر برگهاى آن مركب از هفت تا سيزده برگچه ، روى برگچهها صاف و پشت آنها با كركهاى خزى پوشيدهشده و شكل آنها تخممرغى به طول شش تا ده سانتىمتر مىباشد . گلهاى آن زرد و درفش آنها داراى خالهاى قهوهاى مايل به سرخى است ، پايك گل داراى كركهاى خزى پراكنده مىباشد . ميوهء آن نيام ، غلاف آن به طول پنج تا شش سانتىمتر كه در آن تخمهايى به رنگ قهوهاى شفاف و كوچك و پهن قرار گرفته است و اگر غلاف ميوهء رسيدهء آن را بين انگشتان كمى فشار دهند فورا شكاف برمىدارد و مىتركد . اين درختچه به حالت خودرو در ايران در جنگلهاى ارسباران و نواحى مرزى خراسان و ارتفاعات البرز و در پل زنگوله و در كرج ديده مىشود . در مناطق مديترانهاى اروپا و هندوستان نيز مىرويد .