احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

567

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

زرگل نام‌هاى ديگر : حى العالم - ابرون - هميشه‌بهار - قوقحان - اقحوان - زبيده - آذرگون - آذريون الحدانق . Souci des jardins - Souci - Officinal - Pot Margold - Calendula - مشخصات : گياهى است از خانوادهء Compositae ، تيرهء فرعى Radieae ، يك‌ساله با بلندى كمتر از پنجاه سانتىمتر . برگ‌هاى آن ساده و بيضى ، خميده و پوشيده از كرك و به رنگ سبز مايل به قهوه‌اى است و گل‌هاى آن به شكل طبق منفرد در انتهاى شاخه گل دهنده ظاهر مىشود ، در طبق آن دو نوع گل وجود دارد ، در وسط گل‌هاى معمولى و لوله‌اى زرد نارنجى و در دور طبق گل‌هاى زبانه‌اى زرد مايل به نارنجى ، قطر دايرهء هر گل 5 - 4 سانتىمتر است ميوهء آن مانند ميوهء پنيرك و از آن بزرگتر است اين گياه بومى جنوب اروپاست و در ساير نقاط عالم نيز مىرويد . در ايران در منطقه غرب و همچنين در هرزويل بين راه قزوين و رشت به‌طور خودرو ديده مىشود . به صورت وحشى و خودرو در دامنهء كوه‌ها و سنگلاخ‌ها و پاى ديوارهاى كهنه مىرويد و به‌عنوان گل زينتى نيز پرورش داده مىشود . طبيعت آن : را بعضى معتدل و بعضى سرد و خشك دانسته‌اند . تركيب شيميايى : چند نوع ساپونين - يك مادهء بىطعم شبيه باسورين - يك مادهء صمغى - يك مادهء تلخ به نام كالاندولين - يك استرول - مواد فاراديول - آرنيديول - كاروتن‌كلسترول - اسانس - لوريك اسيد - پالميتيك‌اسيد - استئاريك اسيد - ساليسيليك اسيد - اولئانوليك‌اسيد - پنتادسى ليك‌اسيد - ميريستيك‌اسيد . خواص درمانى : 1 - ده تا بيست گرم تازه يا 15 تا 30 گرم خشك آن را در يك ليتر آب جوش پانزده دقيقه دم كنيد ، بعد آب صاف‌كردهء آن را با عسل شيرين سازيد و هر روز صبح و ظهر و شب هربار يك فنجان از آن را بنوشيد . معرّق و محرّك و ضدّعفونىكننده است ، خون را صاف مىكند ، ورم طحال را مىنشاند ، سوءهاضمه را بر طرف مىسازد ، يبوست معده را درمان مىكند ، براى اقسام سردردها و درد چشم مؤثر است ، براى رفع سرفه‌هاى گرم و درد سينه مفيد مىباشد ، براى رفع ضعف اعصاب و كم‌خونى نافع است ، زردى را بر طرف مىسازد ، براى تسكين درد و ساير ناراحتىها در عادت ماهيانه مؤثر است ، عضوهاى سرطانى را به مرور معالجه مىكند ، براى رفع جوش‌ها و غرور گل هميشه‌بهار پرپر