احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
550
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
ساقه زاويه منفرجهاى دارد . برگهاى آن كاملا متناوب و قلبى شكل و نوكتيز و با دندانه و دمبرگ است . گلهاى آنكه از فاصلهء بين برگ و ساقه خارج مىشوند ارغوانى يا صورتى با بوى نامطبوع هستند . ساقهء زيرزمينى يا بيخ آن كلفت و به ضخامت حدود يك انگشت چاق و رنگ ظاهر آن تيره مايل به سرخى با طعمى كمى تلخ است ، مرغوبترين آن بيخى است كه به رنگ زعفرانى و ضخيم باشد و كهنهتر از دو سال نباشد . اين گياه در اروپا ، آسياى مركزى ، هندوستان و مناطق مديترانهاى و گونههايى از آن در ايران مىرويد . طبيعت آن : گرم و خشك است . خواص درمانى : 1 - هشت تا ده گرم كوبيدهء آن را با عسل مخلوط نموده بخوريد ، براى درمان سرع و كزاز و ضعف احشاء مفيد است ، مسهل بلغم مىباشد ، ترياق سموم نباتى و حيوانى است و براى سم مار كبرى ترياق مؤثرى مىباشد ، بازكنندهء گرفتگىها و انسداد مجارى عروق و مدرّ و قاعدهآور است ، كرم معده و كرم كدو را مىكشد ، براى پاك كردن رحم و اخراج جنين بسيار مفيد است . 2 - ماليدن آن به دندان و لثه براى پاك كردن رطوبتها و چرك لثه نافع است . 3 - ضماد آن روى محل گزيدگى عقرب و مار و براى رويانيدن گوشت در زخمهاى رحم و ساير زخمها مفيد است . 4 - آن را با ايرسا مخلوط كرده بساييد و بعد با عسل مخلوط نموده بر روى زخم بماليد ، براى پاك كردن زخمهاى عميق و التيام آنها نافع است . 5 - آن را مثل غبار نرم بساييد و شياف درست كنيد و در مهبل گذاريد ، براى بازكردن عادت ماهيانه و رفع بندآمدگى آن و همچنين اخراج جنين در موارد سختى زايمان مؤثر است . تذكر : براى كبد و طحال مضر است و مصرف آن بايد با نظر پزشك انجام گيرد . مصلح آن : عسل مىباشد . درخت زرنب نامهاى ديگر : رجل الجراد - شجرة الفشاع - سرخدار - سخدار - سوختال - سيردار - جيوا - اريل . If - Ifcommun - Yewtree - Commun Yew - English Yew . مشخصات : درختى است از خانوادهء Taxaceae ، دوپايه و از سوزنى برگان كه رشد آن بسيار كم است و طول عمر آن بسيار زياد ، معروف است كه تا دو هزار سال عمر مىكند ، ارتفاع آن بندرت از بيست متر تجاوز مىكند ولى قطر آن زياد مىشود ، با قطر دو تا سه متر نيز ديده شده است . برگهايش باريك و دراز و نوكتيزند كه روى آن به رنگ تيره و برّاق و زير برگ سبز روشن مىباشد . پوست