احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
478
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
سياه و گوشتى و شيرين مىباشد ، بعضى از آنها هستهدار و بعضى بدون هسته است هسته آن دراز به طول 3 - 1 سانتيمتر و قطر 5 - 2 ميلىمتر است ، ميوهء خرما چند نوع است كه رنگ و طعم آنها با يكديگر متفاوت است . كشاورزان محلى از مرحله گل تا خرما شدن را هفت مرحله نامگذارى كردهاند ، 1 - بهار خرما را طلع 2 - گلهاى مادهء تلقيحشده را بلح 3 - غورهء خرما كه هنوز سبز است و شيرين نشده خلال 4 - غورهء خرما كه زرد شده باشد بسره 5 - خرماى سنگشكن را قسب يا قسبك 6 - خرماى تازه و رسيده كه رطوبت آن زياد است را رطب 7 - خرماى رنگ گرفته و رسيده كه كمى خشكتر از رطب است را تمر ناميدهاند . خرما بومى مناطق گرمسير آفريقا و عربستان است و در ساير مناطق گرم جهان نيز كاشته مىشود ، در ايران در تمام مناطق گرمسير كشور از جمله در قصرشيرين ، مناطق مختلف خوزستان ، كرمان ، فارس ، بلوچستان و نواحى مركزى كاشته مىشود . طبيعت آن : طبيعت آن را بعضى گرم و كمى تر و بعضى گرم و كمى خشك مىدانند . تركيب شيميايى : در هر يكصد گرم قسمت قابل خوردن خرماى خام و خشك مواد زير وجود دارد : آب 22 گرم - پروتئين 2 / 2 گرم - مواد چرب 5 / 0 گرم - هيدراتهاى كربن 72 گرم - خاكستر 9 / 1 گرم - كلسيم 59 ميلىگرم - فسفر 63 ميلىگرم - آهن 3 ميلىگرم - سديم 1 ميلىگرم - پتاسيم 648 ميلىگرم - تيامين 09 / 0 ميلىگرم - رايبوفلاوين 1 / 0 ميلىگرم - نياسين 2 / 2 ميلىگرم - گلوكز 45 درصد - ساكاروز 25 درصد - ساير هيدراتهاى كربن - مواد لعابى - مواد معدنى - پروتيد - اينولين - تانن - سلولز - منيزيم - گوگردى به شكل كلوتاتيون - كاروتن ( عامل ويتامين A ) ويتامينهاى A 50 واحد بينالمللى C - B 1 - B - 11 ميلىگرم D - و E در ميوه خرما وجود دارد . خواص درمانى : 1 - آن را بخوريد مولد خون متين است و كمخونى را درمان مىكند ، مقوى گردهء لاغر شده است ، بدن را چاق مىكند ، فالجالقوه و درد كمر و مفاصل را درمان مىكند . 2 - چهل روز هر روز يك عدد خرماى سياه بخوريد . رطوبت منجمده در معده را بر طرف مىسازد . 3 - اگر مىخواهيد هوشتان زياد گردد . خرماى سياه را بدينترتيب بخوريد ، روز اول يك عدد ، روز دوم دو عدد تا روز دوازدهم به دوازده عدد برسد ، از روز سيزدهم برعكس تعداد را كم كنيد تا به يك عدد برسد . 4 - خوردن جوشاندهء آن زكام و عفونتهاى ريه را درمان مىكند . 5 - جويدن خرماخرك باعث محكم شدن لثه مىشود . 6 - آن را با انجير خشك و كشمش و عناب زخمىشده بجوشانيد و آب آن را بنوشيد . سينه را نرم مىكند ، بعنوان مليّن براى آسم و تسكين سرفه استفاده مىشود ، تببر نيز مىباشد .