احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
359
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
به طول دوازده تا چهارده ميليمتر دارد . برگها سبز مركب ، داراى سيزده تا پانزده برگچه نوكتيز و شش يا هفت جفت و يك برگچه در انتها ، كنارهء برگچهها داراى دندانههاى منظم ارهاى مىباشد . گلهاى آن در حالت شكوفه قهوهاى و پس از آن شيرى رنگ مىشود . ميوهء آن كوچك و در ابعاد نخود به رنگ قرمز مرجانى داراى گوشتى با طعم گس و غير قابل خوردن است . اين درختچه در هند و مناطق غربى معتدله هيماليا از كشمير تا كومائون انتشار دارد ، در ايران در جنگلهاى مرطوب شمال و ارتفاعات كلاردشت ، نور ، پل زنگوله و كجور تا ارتفاع دو هزار متر از سطح دريا ديده مىشود . ميوهء تيس تركيب شيميايى : اسانس - قند سوربوز - سوربيكاسيد - پاراسوربيكاسيد - ماليكاسيد - سيتريكاسيد - سوكسينيك اسيد - پروسيكاسيد - سوربيتانيكاسيد . خواص درمانى : 1 - آن را بخوريد . مدّر و قاعدهآور و ضد اسكوربوت است . 2 - آب جوشاندهء آن را بنوشيد . براى درمان بواسير و عسر البول يا استرانگورى نافع است . 3 - خوردن عصارهء تازه يا پختهء آن براى درمان گرفتگى صدا و رفع اسهال ساده و اسهال خونى و در موارد تحريكات كيسهء صفرا و اختلالات هاضمه كه در اثر خوب كار نكردن كبد باشد استفاده مىشود . تذكر : اصراف در خوردن آن ممكن است ايجاد مسموميت نمايد . ( مخصوصا در اطفال )