احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

327

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

غرب و غرب ايران و در منطقهء اطراف تهران و در الوند و اشتران كوه مىرويد . گياهى است پايا داراى ساقه‌هاى استوانه‌اى با شاخه‌هاى متعدد پوشيده از سوزنك‌هاى نازك خزنده و خاردار . برگ‌هاى آن سبز تقريبا بدون دمبرگ مشتمل بر پنج برگچهء تخم‌مرغى است ، بعضى از آنها داراى غده و برخى بدون غده است ، روى برگ‌ها داراى موهاى ريز و پشت برگ‌ها كرك‌هاى نمدى سفيد وجود دارد . گل‌ها سفيد و ميوهء آن شبيه شاه‌توت به رنگ آبى سير است . طبيعت آن مركب القوا يعنى متعادل است ولى به‌طور غالب تمايل به طرف سردى و خشكى دارد . تركيب شيميايى : در هر يك‌صد گرم قسمت خوردنى انواع مختلف ميوهء تمشك مواد زير وجود دارد ، آب 5 / 84 گرم - پروتئين 2 / 1 گرم - چربى 9 / 0 گرم - هيدراتهاى كربن 9 گرم - خاكستر 5 / 0 گرم - كلسيم 32 ميلىگرم - فسفر 19 ميلىگرم - آهن 9 / 0 ميلىگرم - سديم 1 ميلىگرم - پتاسيم 170 ميلىگرم - تيامين 03 / 0 ميلىگرم - رايبوفلاوين 04 / 0 ميلىگرم - نياسين 4 / 0 ميلىگرم - مواد ازته - گلوبىكزولولوز - ساكاروز - اسيد سيتريك - اسيد ماليك - ويتامين‌هاى A 200 واحد بين‌المللى C - 21 ميلىگرم در آن وجود دارد . خواص درمانى : 1 - آن را بخوريد . اشتهاآور است ، خون را تصفيه مىكند ، عرق‌آور است ، ضد اسكوربوت مىباشد ، يبوست و حتى يبوست مزمن را بر طرف مىسازد ، مقوى احشاء و اعضاى داخل شكم بوده اختلالات معده و روده را بر طرف مىسازد ، خونروى از سينه و خونروى از رحم را بند مىآورد ، روماتيسم را درمان مىكند ، تقويت‌كنندهء نيروى جنسى است . 2 - پانصد گرم از آن را در 875 گرم قند روى آتش ملايم آب كنيد بعد در صافى نرمى صاف كرده هربار مقدارى از آن را با آب مخلوط كنيد و بخوريد . جوش و سرخك و مخملك را درمان مىكند . 3 - هر شب اول صورت را با صابون بشوييد و خوب خشك كنيد بعد آب تمشك تازه را بگيريد و به صورت بماليد و بخوابيد . كك‌ومك صورت را بر طرف مىسازد . برگ تمشك خواص درمانى : 1 - چهل تا پنجاه گرم خشك آن را در يك ليتر آب سرد بخيسانيد ، بعد پنج دقيقه بجوشانيد و ده دقيقه دم كنيد ، سپس آب آن را صاف نموده و هر روز صبح و ظهر و عصر در گلو قرقره كنيد . گلودرد را مداوا مىكند و اگر هر روز ادامه دهيد ورم لوزه‌تين و آنژين را درمان مىنمايد و اگر روزى سه فنجان از آن را بين غذاهاى روزانه به نوبت بنوشيد نفخ شكم و باد و گاز معده و تشنج و درد آن را بر طرف مىسازد .