احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
313
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
را دفع مىكند . 8 - تازهء آن را له كنيد و بر ورمهاى گرممزاج بماليد . ورم را تحليل مىبرد و اگر بر روى معده بماليد ورم و التهاب معده را بر طرف مىسازد ، اگر روى ورم مقعد ماليده شود بهبودى حاصل مىگردد . گياه تاجريزىپيچ نامهاى ديگر : ياسمين برّى - عنب الثعلب - حلوهمرّه - سياهتال - پلچنار - ككمارى - قلمكار - اوزومى - قوشاوزومى Morelle douce . amere - Douce . amere - Bitter sweet - Morelle grimpante - Vigne de judee - Woody nightshade . مشخصات : گياهى است از خانوادهء Solanaceae ، درختچهاى است پيچكدار و بالارونده با ساقههاى چوبى . برگهاى آن سبز متناوب و تخممرغى است ، هر برگ يك پهنهء اصلى بيضى نوكتيز دارد كه قسمت عمدهء برگ را تشكيل مىدهد و در قسمت كوچك ديگر كه در قاعدهء پهنهء اصلى واقع است و در حقيقت اين تقسيمات برگ را به سه قسمت يا لوب تقسيم مىكند . گلهاى آن به رنگ بنفش در تابستان ظاهر مىشوند . ميوهء آن كوچك تخممرغى به رنگ قرمز براق و آويزان است و تعداد زيادى تخم در داخل آن جاى دارد . در حالت تازه از اين گياه بوى نامطبوعى استشمام مىشود . اگر پوست ساقهء اين درختچه جويده شود ابتدا تلخمزه است و پس از چند لحظه شيرين مىشود . اين گياه در اغلب مناطق اروپا ، آسياى ميانه ، آسياى صغير و آفريقاى شمالى در جنگلهاى مرطوب و كنار رودخانهها بهطور وحشى مىرويد ، در ايران نيز در دامنههاى البرز در كرج ، جوستان طالقان ، در پل جاجرود و در شمال ايران در گيلان ، نوشهر ، لاهيجان و در غرب ايران در دامنههاى مرطوب اشتران كوه زروند ، همدان ، خوانسار و دولتآباد و در شمال غرب در آذربايجان و در ديلمان كنار جويبارها و در اطراف تبريز و همچنين در بلوچستان شناسايى شده است . تركيب شيميايى : دولكامارينيكاسيد - دولكامارتينيك اسيد - آلكالوئيدهاى آلفا . سولادولسين و بتا . سولادولسين و گاما . سولادولسين و سولادولسىنين و سولانين - يك مادهء عامل تلخ به نام دولكامارين - يك گليكوآلكالوئيد شامل يك آگلىكون و يك استرئوايزومر از توماتدين . ساقههاى خشك تاجريزىپيچ خواص درمانى : اگر كوبيدهء آن را از 5 / 0 تا 8 گرم بخوريد و يا 2 تا 120 گرم از نيمكوبشدهء آن را در يك ليتر آب بجوشانيد تا آب آن به نصف برسد و 8 تا 30 گرم آب آن را بنوشيد . ( از كمترين